Με την πανδημία, η ανθρωπότητα συνειδητοποίησε ξανά τη σημασία της αυτάρκειας και της αξιόπιστης παραγωγής τροφίμων. Όλοι αναγνωρίζουν πλέον ότι για την κάλυψη των διατροφικών μας αναγκών, χρειάζεται μια «επανάσταση νέας τεχνολογίας στη γεωργία».

Σήμερα, πέντε χρόνια αργότερα, βλέπουμε να αναδύονται και να εδραιώνονται τεχνολογίες όπως η ρομποτική, οι αισθητήρες ακριβείας, η ψηφιακή παρακολούθηση, και —κυρίως— η Τεχνητή Νοημοσύνη, η οποία μεταμορφώνει ολόκληρες καλλιεργητικές πρακτικές.

Σε αυτό το άρθρο θα εξερευνήσουμε ποιες είναι οι πιο καθοριστικές καινοτομίες που οδηγούν αυτή την επανάσταση, και πώς αλλάζουν τον τρόπο που καλλιεργούμε, παρακολουθούμε και διαχειριζόμαστε τις καλλιέργειες.

Τα ρομπότ

Κάποιοι, κυρίως από τον χώρο των μηχανικών, πιστεύουν ότι η επανάσταση στη γεωργία θα προέλθει από την εκτεταμένη χρήση ρομπότ για εργασίες όπως η σπορά, το τσάπισμα, η καταπολέμηση ζιζανίων ή η συγκομιδή.

Πράγματι, τα ρομπότ έχουν κάνει σημαντικά βήματα: διαθέτουν πλέον συστήματα όρασης βασισμένα σε Τεχνητή Νοημοσύνη που τους επιτρέπουν να αναγνωρίζουν φυτά και καρπούς, να αποφεύγουν εμπόδια και να λειτουργούν αυτόνομα σε χωράφια. Αυτό βελτιώνει την αποδοτικότητα και συμβάλλει στην επίλυση του ολοένα οξυνόμενου προβλήματος έλλειψης εργατικών χεριών στις δυτικές χώρες.

Όμως, ας μην παραβλέπουμε ότι τα ρομπότ παραμένουν ακριβή λύση, με περιορισμένο αντίκτυπο σε χώρες όπου το ανθρώπινο εργατικό δυναμικό είναι φθηνό και διαθέσιμο. Έτσι, η χρήση τους σήμερα αφορά κυρίως εξειδικευμένες ή εντατικές μορφές καλλιέργειας και όχι τη μαζική, παγκόσμια παραγωγή.

Ρομποτική μηχανή συλλογής ακτινιδίων

Η τηλεμετρία

Η τηλεμετρία — είτε μέσω αισθητήρων εδάφους, είτε από drones, είτε από δορυφορικά δεδομένα — μπορεί να ενισχύσει σημαντικά την αγροτική παραγωγή, ιδιαίτερα σε ό,τι αφορά τη διαχείριση άρδευσης, τη θρέψη, τις ασθένειες και τη γενικότερη επιτήρηση των καλλιεργειών.

Η πρόοδος στην επεξεργασία αυτών των δεδομένων με τη βοήθεια της Τεχνητής Νοημοσύνης έχει κάνει τη διαφορά: πλέον δεν αρκεί να συλλέγονται δεδομένα, αλλά να αναλύονται και να οδηγούν σε πρακτικές αποφάσεις — πότε να ποτίσουμε, πού υπάρχουν ενδείξεις stress, πότε να ραντίσουμε.

Ωστόσο, όπως και με κάθε τεχνολογία, υπάρχουν όρια. Αν το έδαφος είναι υποβαθμισμένο, αν δεν υπάρχει νερό, ή αν οι καλλιέργειες δεν είναι κατάλληλα επιλεγμένες για το μικροκλίμα της περιοχής, η τηλεμετρία από μόνη της δεν αρκεί. Πρόκειται, κυρίως, για εργαλείο ενίσχυσης μιας ήδη καλά οργανωμένης γεωργικής παραγωγής, παρά για λύση σε κάθε πρόβλημα.

Η παραγωγή εκτός Εδάφους

Από τις πιο εντυπωσιακές τεχνολογίες — τουλάχιστον στο επίπεδο εικόνας και προβολής — είναι η λεγόμενη παραγωγή εκτός εδάφους, ιδιαίτερα σε κλειστά, πλήρως ελεγχόμενα περιβάλλοντα: κάθετες φάρμες, υδροπονικά ή αεροπονικά συστήματα, με τεχνητό φωτισμό, ελεγχόμενη θερμοκρασία και υγρασία.

Η πρόοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης επιτρέπει πλέον την ακριβή διαχείριση των παραμέτρων καλλιέργειας — π.χ. φάσμα φωτός, συχνότητα θρέψης — και υπόσχεται αύξηση αποδόσεων. Ωστόσο, αυτή η τεχνολογία παραμένει περιορισμένη σε λίγα, ταχείας ανάπτυξης είδη όπως μαρούλι, ρόκα και ορισμένα αρωματικά. Σε παγκόσμια κλίμακα, το μερίδιό της στη συνολική γεωργική παραγωγή είναι αμελητέο — πιθανώς κάτω του 0,1%.

Η πραγματική της αξία εντοπίζεται κυρίως σε περιοχές με ακραίες συνθήκες: πολύ ψυχρά κλίματα με περιορισμένη διάρκεια ημέρας, ή ερημικές περιοχές με υπερβολική θερμότητα, όπου οι κλασικές καλλιέργειες είναι μη βιώσιμες. Ακόμα και εκεί όμως, το υψηλό κόστος υποδομής και ενέργειας καθιστά τέτοιες φάρμες λύση για πολύ ειδικές περιπτώσεις, όχι για την καθημερινή διατροφή του πλανήτη.

Βασικοί Παράγοντες Παραγωγής

Για να εντοπίσουμε πού πράγματι συναντάμε την ουσιαστικά επαναστατική τεχνολογία στη γεωργία, χρειάζεται πρώτα να κατανοήσουμε τους τρεις θεμελιώδεις παράγοντες που καθορίζουν την αγροτική παραγωγή:

• Το έδαφος,

• Οι περιβαλλοντικές συνθήκες,

• Το γενετικό υλικό των καλλιεργειών ή των ζώων.

Οι τεχνολογίες που επιδρούν άμεσα σε έναν ή περισσότερους από αυτούς τους παράγοντες είναι εκείνες που έχουν τη μεγαλύτερη δυναμική να μεταμορφώσουν την παραγωγή με ουσιαστικό και βιώσιμο τρόπο.

Το έδαφος – Ο ζωντανός θεμέλιος λίθος της γεωργίας

Το έδαφος, αφού για δεκαετίες αγνοήθηκε από τις βιομηχανικές μεθόδους παραγωγής, επιστρέφει δυναμικά στο προσκήνιο. Δεν είναι απλώς ένα αδρανές υπόστρωμα πάνω στο οποίο στηρίζονται τα φυτά ή κινούνται τα ζώα — είναι ένας πολύπλοκος ζωντανός οργανισμός, γεμάτος μικροοργανισμούς, ρίζες και διατροφικές διεργασίες.

Από το έδαφος εξαρτάται η ποσότητα και η ποιότητα της φυτικής και ζωικής παραγωγής. Εκτός από τα βασικά μακροθρεπτικά στοιχεία (άζωτο, φωσφόρος, κάλιο), τα φυτά απορροφούν και 17 επιπλέον ιχνοστοιχεία. Η έλλειψη ακόμα και ενός από αυτά επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη, την παραγωγικότητα και τη θρεπτική αξία των τελικών προϊόντων.

Ακόμα και η ποιότητα του κρέατος επηρεάζεται: ζώα που βόσκουν σε υγιή, πολυποίκιλα λιβάδια έχουν ανώτερο λιπαρό προφίλ, με υψηλότερα Ω3. Εκατομμύρια άνθρωποι σήμερα μπορεί να προσλαμβάνουν επαρκείς θερμίδες, αλλά υποφέρουν από σιωπηλές ελλείψεις μικροθρεπτικών στοιχείων, λόγω φτωχού εδάφους.

Η αναγεννητική γεωργία (regenerative agriculture), που σέβεται και ενισχύει τη ζωή του εδάφους, κερδίζει έδαφος παγκοσμίως. Παράλληλα, σύγχρονες τεχνολογίες όπως οι αισθητήρες εδάφους και η Τεχνητή Νοημοσύνη βοηθούν στην ακριβή παρακολούθηση της εδαφικής υγείας και στη λήψη τεκμηριωμένων αποφάσεων για λιπάνσεις και καλλιέργειες.

Αν δεν αντιμετωπιστεί η ληστρική εκμετάλλευση του εδάφους, έως το 2060 θα υπάρξει σοβαρή έλλειψη καλλιεργήσιμης γης — ένα πρόβλημα που καμία ρομποτική ή ψηφιακή τεχνολογία δεν θα μπορέσει να υποκαταστήσει.

Περιβάλλον – Παράγοντας περιορισμού και προσαρμογής

Με τον όρο περιβάλλον αναφερόμαστε σε όλους τους παράγοντες, εκτός από το έδαφος, που επηρεάζουν την αγροτική παραγωγή: διαθεσιμότητα και ποιότητα νερού, θερμοκρασία, φως, υγρασία, ακόμα και οι απρόβλεπτες καιρικές μεταβολές.

Σε θεωρητικό επίπεδο, τα κλειστά συστήματα παραγωγής επιτρέπουν τον απόλυτο έλεγχο αυτών των παραμέτρων. Όμως, στην πράξη, τέτοιες υποδομές παραμένουν εξαιρετικά δαπανηρές και έχουν νόημα μόνο σε ειδικές περιπτώσεις (όπως πόλεις με ακραία κλίματα ή σε περιπτώσεις όπου η τροφική αυτάρκεια είναι εκ των ουκ άνευ).

Η προσαρμογή στην πραγματικότητα του κάθε τόπου είναι συνήθως πιο αποτελεσματική: αντί να προσπαθούμε να αλλάξουμε το περιβάλλον, έχει περισσότερο νόημα να επιλέγουμε ποικιλίες φυτών και φυλές ζώων που αντέχουν ή ευδοκιμούν στις τοπικές συνθήκες.

Σήμερα, με τη βοήθεια σύγχρονων τεχνολογιών όπως οι μετεωρολογικές προβλέψεις βασισμένες σε Τεχνητή Νοημοσύνη, οι αισθητήρες μικροκλίματος και τα ευφυή συστήματα άρδευσης, μπορούμε να προσαρμόζουμε εγκαίρως τις αποφάσεις μας. Ωστόσο, η μακροπρόθεσμη βιωσιμότητα απαιτεί συνειδητή διαχείριση πόρων και επένδυση σε ανθεκτικές καλλιέργειες — όχι αυταπάτες πλήρους ελέγχου.

Γενετικό υπόβαθρο – Η βάση της προσαρμογής και της απόδοσης

Το γενετικό υπόβαθρο των αγροτικών φυτών και ζώων — δηλαδή το DNA τους — αποτελεί θεμέλιο για την προσαρμογή τους στις εκάστοτε περιβαλλοντικές συνθήκες, αλλά και για μια σειρά άλλων κρίσιμων χαρακτηριστικών, όπως:

• Η ανθεκτικότητα σε ασθένειες ή εντομολογικές προσβολές

• Η ποιότητα και ποσότητα της παραγωγής

• Η διατροφική αξία των προϊόντων

• Χαρακτηριστικά που καθορίζουν την καλλιεργητική ή εκτροφική αποδοτικότητα

Οι τεχνολογίες γενετικής βελτίωσης εξελίσσονται ραγδαία:
παραδοσιακές μέθοδοι διασταυρώσεων συνδυάζονται με γονιδιωματική επιλογή, CRISPR τεχνικές και, πλέον, με αλγόριθμους Τεχνητής Νοημοσύνης που αναλύουν τεράστιο όγκο φαινοτυπικών και περιβαλλοντικών δεδομένων για να προτείνουν ποικιλίες με μεγαλύτερη ακρίβεια.

Το γενετικό υλικό είναι και θα παραμείνει καθοριστικός παράγοντας για μια παραγωγή που είναι και προσαρμοσμένη και ανθεκτική — στοιχεία απαραίτητα μπροστά στην πρόκληση της κλιματικής αλλαγής και της ανάγκης για βιωσιμότητα.

Πού Μπορούμε να Βρούμε την Επαναστατική Μοντέρνα Τεχνολογία;

Το συμπέρασμα από τα παραπάνω είναι σαφές: αν αναζητούμε πού πραγματικά εντοπίζεται η επανάσταση στη σύγχρονη γεωργία, δεν πρέπει να στεκόμαστε μόνο στην επιφάνεια — ρομπότ, drones ή φουτουριστικά θερμοκήπια. Αυτές οι τεχνολογίες, όσο εντυπωσιακές και αν φαίνονται, αγγίζουν ένα μικρό μόνο μέρος της παγκόσμιας παραγωγής.

Η ουσιαστική και βιώσιμη καινοτομία βρίσκεται εκεί όπου επηρεάζονται οι θεμελιώδεις παράγοντες παραγωγής: το έδαφος, το περιβάλλον και το γενετικό υλικό.

Και το πιο ενδιαφέρον; Πολλές από τις σημερινές τεχνολογικές εξελίξεις δεν δρουν μεμονωμένα, αλλά συνδυαστικά: δεδομένα από αισθητήρες εδάφους ή κλίματος ενσωματώνονται σε μοντέλα τεχνητής νοημοσύνης, που στη συνέχεια ενημερώνουν επιλογές καλλιεργειών ή δόσεις θρέψης. Η γεωργία του αύριο δεν είναι “ψηφιακή” ή “φυσική” — είναι ολιστική.

Ας δούμε τώρα μερικά παραδείγματα πραγματικά επαναστατικών ερευνών και εφαρμογών, ανά θεμελιώδη παράγοντα παραγωγής:

Έδαφος

Η συνεχής καλλιέργεια, λίπανση και άρδευση υπό βιομηχανικές συνθήκες οδηγεί στην υποβάθμιση του αγροτικού εδάφους, καταστρέφοντας σταδιακά τη δομή, τους μικροοργανισμούς και τη φυσική του γονιμότητα.

Για την αντιμετώπιση του προβλήματος, ορισμένα ερευνητικά ινστιτούτα (όπως το The Land Institute στις ΗΠΑ) αναπτύσσουν πολυετείς καλλιέργειες δημητριακών και ψυχανθών: πολυετές σιτάρι (Kernza), πολυετείς ηλίανθοι, πολυετής σόγια. Αυτές οι καλλιέργειες μπορούν να παραμείνουν στο ίδιο χωράφι για 5–10 χρόνια, προσφέροντας:

• Βελτίωση της δομής και βιοποικιλότητας του εδάφους

• Μείωση της διάβρωσης

• Λιγότερες εισροές (λιπάσματα – ενέργεια – μηχανική εργασία)

• Μεγαλύτερη ανθεκτικότητα στην ξηρασία

Παράλληλα, πολλές μελέτες στρέφονται στο μικροβίωμα του εδάφους: φυσικούς πληθυσμούς βακτηρίων και μυκήτων που βοηθούν τις ρίζες να προσλαμβάνουν καλύτερα θρεπτικά στοιχεία, να ανταπεξέρχονται στο στρες (ξηρασία, αλατότητα) και να ενισχύουν τη συνολική υγεία της καλλιέργειας.

Νέες τεχνικές γονιδιωματικής ανάλυσης και AI-αλγόριθμοι χρησιμοποιούνται για να κατανοήσουμε τις πολύπλοκες σχέσεις μεταξύ ριζών και εδαφικών μικροοργανισμών — ανοίγοντας τον δρόμο για πιο στοχευμένες, φυσικές παρεμβάσεις αντί χημικών εισροών.

Περιβάλλον

Από την αρχή της γεωργίας, οι άνθρωποι — αγρότες, γεωπόνοι, κτηνοτρόφοι — επιδίωκαν ένα βασικό στόχο: να επιλέγουν και να διατηρούν ποικιλίες φυτών και φυλές ζώων που αντέχουν και αποδίδουν καλύτερα στις συνθήκες του τόπου τους.

Η διαδικασία αυτή συνεχίζεται μέχρι σήμερα, αλλά με πολύ πιο εξελιγμένα εργαλεία. Οι γεωπόνοι και οι κτηνίατροι χρησιμοποιούν τεχνικές γενετικής ανάλυσης, προσομοιώσεις κλίματος, ακόμα και τεχνητή νοημοσύνη, για να επιλέγουν γονότυπους που είναι πιο ανθεκτικοί σε υψηλές θερμοκρασίες, ξηρασία, νέες ασθένειες ή χαμηλή διαθεσιμότητα νερού.

Σε μια εποχή όπου το περιβάλλον αλλάζει γρήγορα, αυτή η ικανότητα προσαρμογής αποτελεί κλειδί για τη βιωσιμότητα της αγροτικής παραγωγής.

Γενετικό Υπόβαθρο – Από την απόδοση στην εμπειρία κατανάλωσης

Η συνεχής βελτίωση του γενετικού υλικού των αγροτικών φυτών και ζώων δεν περιορίζεται πια στην απλή προσαρμογή στο περιβάλλον ή στην αύξηση της παραγωγής. Σήμερα, ο στόχος της γενετικής επιλογής επεκτείνεται και σε χαρακτηριστικά που ενδιαφέρουν τον τελικό καταναλωτή, όπως:

• Η διατροφική αξία

• Τα οργανοληπτικά χαρακτηριστικά (γεύση, άρωμα, υφή)

• Η μετασυλλεκτική διατηρησιμότητα

• Η σταθερότητα ποιότητας στο ράφι και στο πιάτο

Οι σύγχρονοι σπόροι λαχανικών, για παράδειγμα, είναι πλέον αποτέλεσμα σύνθετης έρευνας, που ενσωματώνει ανθεκτικότητα σε ασθένειες, υψηλή παραγωγικότητα, αλλά και προφίλ που ικανοποιεί απαιτητικούς καταναλωτές. Η τεχνολογία CRISPR επιτρέπει ακριβείς γενετικές παρεμβάσεις χωρίς ξένο DNA, ενώ αλγόριθμοι AI βοηθούν στη σύγκριση χιλιάδων γενότυπων βάσει απόδοσης, ποιοτικών χαρακτηριστικών και καταναλωτικής αποδοχής.

Επιπλέον, κερδίζει έδαφος και η συμμετοχική βελτίωση, όπου αγρότες, επιστήμονες και σε κάποιες περιπτώσεις και καταναλωτές, συμμετέχουν στην επιλογή νέων ποικιλιών ή φυλών. Η γενετική τεχνολογία παύει να είναι “εργαστηριακή” υπόθεση και γίνεται εργαλείο παραγωγής προϊόντων που αγαπιούνται από τον αγρότη και τον καταναλωτή μαζί

Συμπέρασμα:

Την πραγματική, επαναστατική τεχνολογία στην αγροτική παραγωγή δεν θα τη βρούμε απαραίτητα στα φαντεζί μηχανήματα, τα ρομπότ ή τα εντυπωσιακά αυτόνομα θερμοκήπια. Θα τη βρούμε εκεί όπου επιδρούν οι θεμελιώδεις πυλώνες της παραγωγής: στην αειφόρο διαχείριση του αγροτικού εδάφους και στη συνεχή βελτίωση του γενετικού υλικού των φυτών και των ζώων.

Ο σύγχρονος αγρότης που θέλει να βρίσκεται στην τεχνολογική πρωτοπορία, πρωτίστως θα φροντίσει να επιλέγει και να αξιοποιεί εξελιγμένους σπόρους, ποικιλίες και φυλές, που είναι κατάλληλα προσαρμοσμένα και υψηλής απόδοσης. Οι αυτοματισμοί, η τηλεμετρία και η ψηφιακή παρακολούθηση είναι χρήσιμα εργαλεία, αλλά έρχονται να υποστηρίξουν, όχι να υποκαταστήσουν, τη σημασία των σωστών ποικιλιών, του ζωντανού εδάφους και της γνώσης του τόπου.

Το μέλλον της γεωργίας δεν είναι απλώς τεχνολογικό. Είναι βιολογικό, τοπικά προσαρμοσμένο και συνειδητά επιλεγμένο.

📌 Τι να κρατήσουμε;

• Ο αγρότης που θέλει να βρίσκεται στην αιχμή της τεχνολογίας, δεν χρειάζεται απαραίτητα ρομπότ ή αυτόνομα θερμοκήπια.

• Πρέπει να επενδύει σε εξελιγμένους και προσαρμοσμένους σπόρους, ποικιλίες, σπορόφυτα ή φυλές ζώων.

• Να φροντίζει για την υγεία και τη βιώσιμη διαχείριση του αγροτικού του εδάφους.

🎯 Αυτοί οι δύο άξονες είναι το θεμέλιο για μια γεωργία παραγωγική, ανθεκτική και πραγματικά σύγχρονη.

Περισσότερες πληροφορίες:

1. Σύγχρονη Τεχνολογία για την Διατροφή μας
2. Why soil is disappearing from farms
3. In Europe, climate change brings new crops, new ideas

4. The hidden hunger affecting billions

   
   

Ένα άλλο μικροεργαλείο, που δεν έχω δει στην Ελλάδα, είναι μία συλλεκτική χειρός μικρών φυλλωδών λαχανικών, όπως σπανάκι, ρόκα, χόρτα, αλλά και φύλλα τύπου baby-leaf (μαρούλι, σαλάτα, αντίδι κλπ).

Είναι μία μηχανή που κινείται με ένα επαναφορτιζόμενο δραπανοκατσάβιδο και έχει ένα μαχαίρι κοπής, υφασμάτινα «δάχτυλα» που μαζεύουν τα κομμένα φύλλα και ένα χώρο συλλογής.

Στην περίπτωση του σπανακιού, επιτρέπει την συλλογή φύλλων μικρότερων, που πωλούνται ακριβότερα, αλλά και κανονικών. Χρησιμοποιώντας την μηχανή, μπορείτε να μαζέψετε σπανάκι σε πολλά χέρια, αυξάνοντας την στρεμματική απόδοση πάρα πολύ. Επίσης, καθώς δεν μαζεύετε τις ρίζες και την βάση των φυτών, παρά μόνον τα φύλλα, έχετε ένα προϊόν καθαρό που προτιμάται από τους καταναλωτές και πιάνει μεγαλύτερη τιμή στην αγορά.

Η ύπαρξη τέτοιας μηχανής στον λαχανόκηπο, επιτρέπει την καλλιέργεια σαλάτας μικρών φύλλων (baby leaf), που ουσιαστικώς είναι ασύμφορη σε μικρή κλίμακα, αν η συλλογή πρέπει να γίνει με το χέρι. Ως τώρα, αυτό γινόταν μόνον σε μεγάλη κλίμακα, χρησιμοποιώντας παρελκόμενα τρακτέρ με κόστος πάνω από 10.000€.

Περισσότερες πληροφορίες θα βρείτε εδώ (αγγλικά).

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Κάτι που δεν είναι τόσο συνηθισμένο στην χώρα μας, είναι η χρήση θερμότητας για εξουδετέρωση των ζιζανίων. Και όμως, στους παραγωγούς μπορεί να είναι πολύ χρήσιμη τεχνική και να οδηγεί σε εξοικονόμηση εργατικών και κόστους ζιζανιοκτόνων.

Η βασική αρχή είναι ότι χρησιμοποιούμε ένα φλόγιστρο γκαζιού για να καταστρέψουμε τα ζιζάνια. Αυτό είναι πιο αποδοτικό σε ζιζάνια μικρά σε μέγεθος, πχ στο πρώτο ζευγάρι πραγματικών φύλλων. Δεν είναι αποδοτικό σε πολυετή ζιζάνια όπως κύπερη, όπου απλώς καίγεται η υπέργεια βλάστηση και αυτή αναβλαστάνει.

Μπορείτε να ξεκινήσετε με ένα απλό φλόγιστρο με μακρύ χερούλι από ένα κατάστημα εργαλείων και μία μικρή μπουκάλα γκαζιού, πχ 3-5 κιλών. Από εκεί και πέρα, πολλοί παραγωγοί φτιάχνουν αρκετές πατέντες με κατασκευές που καλύπτουν την φλόγα από πάνω, κατευθύνοντάς την στο έδαφος, ώστε να ζεσταίνονται καλά τα πάνω χιλιοστά του εδάφους, ώστε να σκοτώνονται εκτός από τα ζιζάνια και έντομα και ασθένειες που μπορεί να είναι εκεί.

Καθώς η θερμοκρασία της φλόγας μπορεί να είναι της τάξης των  1.200 ^oC , αρκεί ελάχιστη επαφή, κάτω από δευτερόλεπτο, με τα μικρά φυτά των ζιζανίων για να καταστραφούν αυτά. Δεν χρειάζεται να αποκτήσουν αυτά καφέ χρώμα. Φλογίζουμε, κινώντας το φλόγιστρο αριστερά-δεξιά (όταν έχουμε το απλό μονό) ενώ περπατούμε αργά, με ταχύτητα της τάξης των 2 km την ώρα. Αν έχουμε πατέντα με περισσότερα φλόγιστρα, απλώς σπρώχνουμε την κατασκευή με αυτήν την ταχύτητα.

Εννοείται ότι αυτή η τεχνική είναι απολύτως συμβατή με την βιολογική καλλιέργεια.

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Η εδαφοκάλυψη είναι μία τεχνική που μπορεί να προσφέρει πολλά στις κηπευτικές καλλιέργειες. Είναι γνωστή η συμβολή της στην μείωση της χρήσης ζιζανιοκτόνων, πρωίμιση και βελτίωση ποιότητας παραγωγής.

Μία άλλη χρήση της εδαφοκαλύψεως, που μπορεί να προσφέρει πολλά είναι και η ακόλουθη:

Πριν σπείρουμε ή φυτέψουμε τα λαχανικά μας, προετοιμάζουμε καλά το έδαφος, το σχηματίζουμε ή όχι σε τραπέζια και ποτίζουμε καλά. Μετά σκεπάζουμε το έδαφος με μαύρο καλό πλαστικό ή πανί εδαφοκαλύψεως, που δεν επιτρέπει το φως να φθάσει στο έδαφος, αλλά και το κρατάει υγρό.

Έτσι, όσοι σπόροι ζιζανίων βρίσκονται κοντά στην επιφάνεια φυτρώνουν (αναλόγως της εποχής). Σε περίπου 15 μέρες ή περισσότερο, σηκώνουμε την εδαφοκάλυψη και καίμε τα φυτρωμένα ζιζάνια. Στην συνέχεια, σπέρνουμε ή φυτεύουμε, χωρίς να επεξεργασθούμε άλλο το έδαφος.

Οι σπόροι μας φυτρώνουν χωρίς ανταγωνισμό από ζιζάνια. Στην συνέχεια, αν φυτρώσουν, θα φυτρώσουν πολύ λιγότερα ζιζάνια. Έτσι εξοικονομούμε τόσο σε ζιζανιοκτόνα όσο κυρίως σε εργατικά για βοτάνισμα. Η εξοικονόμηση εργατικών είναι, βεβαίως, μεγαλύτερη σε χορταρικά, όπου το βοτάνισμα είναι δυσκολότερο. Εδώ, γλιτώνουμε και εργατικά στην συλλογή, καθώς μπορεί να γίνει πιο εύκολα και πολύ πιο γρήγορα χρησιμοποιώντας ειδικά εργαλεία. Δεν χρειάζεται να ανησυχούμε ότι θα μαζέψουμε μαζί και ζιζάνια, υποβαθμίζοντας το προϊόν.

Την περίοδο των βροχών, η εδαφοκάλυψη μπορεί να προσφέρει και μία άλλη υπηρεσία: κρατάει το έδαφος πιο στεγνό και μπορούμε να μπούμε να φυτέψουμε ή να σπείρουμε πολύ πιο γρήγορα.

Τα πλαστικά για εδαφοκάλυψη μπορεί να διαφέρουν αναλόγως της χρήσης.

• Αν θέλουμε εδαφοκάλυψη μόνον για μία περίοδο και για να φυτέψουμε σπορόφυτα, τότε μας αρκεί μαύρο πλαστικό πάχους γύρω στα 20μm (μικρά). Όμως, αυτά τα πλαστικά, αν και ευκολύνουν, είναι τελικώς ακριβότερα καθώς χρησιμοποιούνται μόνον μία φορά.
• Για καλλιέργειες μεγαλύτερης διάρκειας και επαναχρησιμοποίηση, συνιστώ τα διπλά φύλλα πλαστικού, μαύρο κάτω και ασημί μεταλλιζέ πάνω. Έχουν όλα τα πλεονεκτήματα των άλλων και, επί πλέον, η ασημί επιφάνειά τους είναι εντομοαπωθητική και διώχνει μελίγκρες, αλευρώδη και άλλα έντομα. Ακόμα, καθώς η ασημί επιφάνεια δεν θερμαίνεται όσο το μαύρο, γλυτώνουμε εγκαύματα στα μικρά φυτά πριν μεγαλώσουν και σκιάσουν το πλαστικό.
• Για την τεχνική, που περιγράφεται παραπάνω, για τα ζιζάνια, καλύτερα είναι τα ασπρόμαυρα φύλλα ενσίρωσης (τα απλά). Το γεωύφασμα, καθώς είναι περατό στην υγρασία, δίνει λιγότερο ικανοποιητικό αποτέλεσμα.

Εννοείται ότι η εδαφοκάλυψη είναι απολύτως συμβατή με την βιολογική καλλιέργεια.

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Στην Ελλάδα, οι πιο πολλοί παραγωγοί ακόμα σπέρνουν διάφορα με το χέρι: ραπανάκια, σπανάκι, διάφορα χορταρικά, παντζάρι, αρακά, πράσο, κρεμμυδάκια κλπ. Αυτό, όχι μόνον οδηγεί σε χαμηλότερη ποιότητα και σε σπατάλη σπόρου, αλλά και στοιχίζει περισσότερο σε εργατικά, καθώς τόσο το βοτάνισμα όσο και η συλλογή είναι δυσκολότερα και χρειάζονται περισσότερα μεροκάματα.

Όταν τα κηπευτικά σπέρνονται σε σειρές, παρατηρούμε πολλά πλεονεκτήματα:

1. Γλιτώνουμε 30-50% σε ποσότητα σπόρου.
2. Το βοτάνισμα και το αραίωμα των φυτών γίνεται πολύ πιο εύκολα και γρηγορότερα.
3. Φθάνουν πιο γρήγορα στην συγκομιδή
4. Αποκτούν μεγαλύτερο μέγεθος και καλύτερο σχήμα (πχ παντζάρια, ραπανάκια)

Για να σπείρει κάποιος σε σειρά, δεν χρειάζεται κάτι πολύπλοκο. Υπάρχουν στο εμπόριο απλές μηχανές γραμμικής σποράς που σπρώχνονται με το χέρι. Σε 1 ώρα, μπορεί κάποιος εύκολα να σπείρει πολύ πάνω από στρέμμα (αναλόγως του είδους του σπόρου και της πυκνότητας).

Οι μηχανές αυτές έχουν:

• Ένα υνί που ανοίγει, σε ρυθμιζόμενο βάθος, ένα αυλάκι για την σπορά.
• Ένα δοχείο σπόρων.
• Ένα σύστημα, συνήθως με δίσκους, που παίρνει έναν έναν τους σπόρους και τους ρίχνει στο αυλάκι που άνοιξε το υνί.
• Μία αλυσίδα ή άλλο σύστημα, που ρίχνει χώμα πάνω στον σπόρο.
• Μία ρόδα που πατάει το χώμα πάνω από τον σπόρο.

Το κόστος τους κυμαίνεται από 150-500 € και τα λεφτά τους τα ξεπληρώνουν αμέσως!

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Το μεγαλύτερο έξοδο του παραγωγού κηπευτικών είναι η εργασία. Κάποιοι θα μου πουν: «Μα δεν μου στοιχίζει τίποτε, καθώς το περιβόλι το φροντίζω μόνος ή με την οικογένειά μου» Καταλαβαίνετε ότι είναι λάθος αυτό! Ακόμα και αν δεν μπορούσατε εσείς ή η οικογένειά σας να βρείτε αλλού μεροκάματα, αν λιγόστευε η εργασία που χρειάζεται η παραγωγή σας, θα μπορούσατε να κάνετε μεγαλύτερη παραγωγή.

Για να μειώσετε την ποσότητα της εργασίας που απαιτείται, χρειάζεται να σχεδιάσετε προσεκτικά όλη την διαδικασία: σχεδιάστε τις κινήσεις σας και των εργατών σας, ώστε να μη τρέχετε μπρος – πίσω. Προγραμματίστε τις εργασίες σας, ώστε να μη φτιάχνετε και χαλάτε και ξαναφτιάχνετε κλπ.

Πέρα από αυτά, ένας παράγοντας, που μπορεί να μειώσει σημαντικώς την απαιτούμενη εργασία, είναι τα μικροεργαλεία. Είναι κάτι που συνήθως οι παραγωγοί του δίνουν ελάχιστη σημασία. Σίγουρα ένα σκαλιστήρι είναι λιγότερο εντυπωσιακό από ένα καινούργιο τρακτέρ!

Τα κατάλληλα μικροεργαλεία, μαζί με τις κατάλληλες τεχνικές, μπορούν να σας γλιτώσουν από πάρα πολλά μεροκάματα κάθε χρόνο, χρήματα που τελικώς θα έρθουν στην δικιά σας τσέπη.

Σας παρουσιάζω εδώ, μερικά μικροεργαλεία που τα κρίνω απαραίτητα και που κατεβάζουν πάρα πολύ το κόστος, ενώ βελτιώνουν την ποιότητα της παραγωγής. Κάντε κλικ στην κάθε φωτογραφία για να διαβάσετε περιγραφή και τεχνικές για το κάθε ένα.

Συνοψίζοντας: το βασικό για μία επικερδή καλλιέργεια κηπευτικών είναι η μείωση του κόστους. Αυτό μπορεί να επιτευχθεί κυρίως με την μείωση της εργασίας, δηλαδή το πόσα μεροκάματα απαιτούνται. Δεν επιτυγχάνεται με το να προσλαμβάνουμε ολοένα και φθηνότερους εργάτες. Το γιατί, δείτε το εδώ.

Τα απαιτούμενα μεροκάματα λιγοστεύουν τόσο από τον προγραμματισμό των εργασιών, αλλά και από την διαθεσιμότητα των κατάλληλων απαραίτητων εργαλείων και τεχνικών.

Η χρήση των σωστών εργαλείων, σε συνδυασμό με κατάλληλες τεχνικές, βοηθά ώστε να πετύχουμε:

• Σημαντική μείωση των απαιτούμενων ημερομισθίων για την παραγωγή και
• Σημαντική βελτίωση της ποιότητας της παραγωγής.

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Από τα πιο δύσκολα προβλήματα ενός παραγωγού είναι ο καθορισμός της τιμής πώλησης της παραγωγής του. Θα μου πείτε, μα δεν την καθορίζει η αγορά; Ναι σίγουρα, αλλά και ο παραγωγός είναι τμήμα της αγοράς και έχει κάποιο περιθώριο να την επηρεάσει.

Για να μπορεί ο παραγωγός να καταλάβει την τιμή των προϊόντων του και να πάρει αποφάσεις είναι βασικό να γνωρίζει το κόστος του. Όταν σχεδιάζει τι να φυτεύσει, πρέπει να μπορεί να εκτιμήσει, με κάποιο περιθώριο σφάλματος, τι κόστος θα έχει η καλλιέργειά του.

Γνωρίζοντας το κόστος μας

Η εμπειρία από την αγορά δείχνει ότι συνηθισμένο πρόβλημα στους παραγωγούς είναι ότι δεν γνωρίζουν και δεν μπορούν να υπολογίσουν το κόστος τους. Ο υπολογισμός του κόστους δεν είναι κάτι που μπορεί να γίνει χωρίς χαρτί και μολύβι ή, καλύτερα, ένα υπολογιστικό φύλλο Excel. Σε άλλο άρθρο, θα παρουσιάσουμε το πώς μπορεί να γίνει αυτό.

Το κόστος χωρίζεται σε δύο τμήματα:

1. Μεταβλητό κόστος και
2. Πάγιο κόστος

Είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε το σπάσιμο του κόστους σε μεταβλητό και πάγιο κόστος, για κάθε προϊόν που παράγουμε. Μόνον έτσι θα μπορέσουμε να πάρουμε σωστές αποφάσεις για το αν πρέπει να φυτεύσουμε το προϊόν καθώς και την ελάχιστη τιμή στην οποία πρέπει να πουλήσουμε.

Το μεταβλητό κόστος είναι αυτό που σχετίζεται άμεσα με το πόση έκταση ή πόσα φυτά καλλιεργούμε. Τα σπορόφυτα, τα λιπάσματα, το πετρέλαιο, φυτοφάρμακα, έξοδα συσκευασίας και μεταφορικά εξαρτώνται από την καλλιεργούμενη έκταση. Αν δεν καλλιεργήσουμε, τότε δεν θα πληρώσουμε για μεταβλητά έξοδα.

Αν οι τιμές που περιμένουμε να πουλήσουμε ένα προϊόν δεν είναι μεγαλύτερες από το μεταβλητό κόστος, δεν πρέπει να φυτέψουμε ή σπείρουμε. Όχι μόνον δεν θα πάρουμε χρήματα για τα άλλα μας έξοδα, αλλά θα χάσουμε ό,τι πληρώσουμε για φυτά, σπόρο, λιπάσματα κλπ.

Για να υπολογίσουμε το μεταβλητό κόστος πρέπει να προσθέσουμε όλα τα μεταβλητά έξοδα (σπορόφυτα, λιπάσματα κλπ), χωριστά για κάθε είδος και αυτά τα έξοδα να τα διαιρέσουμε, όχι με την παραγωγή που περιμένουμε να έχουμε, αλλά με την ποσότητα που περιμένουμε να πουλήσουμε.

Αν πχ θέλουμε να καλλιεργήσουμε 5 στρ. υπαίθριες τομάτες και υπολογίζουμε ότι θα έχουμε συνολικώς 7.000€ μεταβλητά έξοδα και περιμένουμε ότι θα πουλήσουμε 12.500 κιλά, τότε το μεταβλητό μας κόστος ανά κιλό θα είναι: 7.000€ / 12.500 kg = 0,56 €/kg.

Από την άλλη, υπάρχουν έξοδα που βαρύνουν τον παραγωγό είτε καλλιεργήσει 10 στρέμματα είτε καλλιεργήσει 100. Τέτοια είναι η απόσβεση των μηχανημάτων, ασφάλειες, η εισφορά του ΟΓΑ, το ενοίκιο του χωραφιού, το τηλέφωνο, οι δόσεις των δανείων κα. Αυτά τα λέμε πάγιο κόστος. Αν αυτό υπολογίζεται, στο παράδειγμά μας, στα 1.600€, θα έχουμε πάγια κόστη ανά κιλό: 1.600€ / 12.500 kg = 0,13 €/kg.

Έτσι το προϋπολογιζόμενο συνολικό κόστος θα είναι: 0,56€ + 0,13€ = 0,69€/kg.

Σε ποια τιμή να πουλήσουμε;

Το ιδανικό θα ήταν πωλήσουμε με μία τιμή που θα μας επιτρέψει να έχουμε ένα ικανοποιητικό κέρδος. Αυτό δεν είναι πάντα εφικτό. Οι τιμές στην αγορά μπορεί να είναι πολύ χαμηλές. Τι κάνουμε;

1. Αν οι τιμές που περιμένουμε στην αγορά δεν αναμένεται να καλύψουν το μεταβλητό κόστος:

Σε αυτήν την περίπτωση, απλώς δεν φυτεύουμε. Αν έχουμε ήδη φυτεύσει, μπορεί να αποφασίσουμε να πουλήσουμε μόνον αν οι τιμές που επικρατούν είναι μεγαλύτερες από το κόστος συλλογής, συσκευασίας, μεταφοράς στην αγορά καθώς και τον ΦΠΑ (αν πωλούμε λιανική και η τιμή περιλαμβάνει τον ΦΠΑ). Ό,τι εισπράξουμε πάνω από τα προηγούμενα κόστη, θα πάει για να μας μειώσει την ζημιά.

2. Αν οι τιμές αναμένεται να καλύψουν και το πάγιο κόστος, αλλά να μη αφήσουν κέρδος:

Σε αυτήν την περίπτωση, πρέπει να εκτιμήσουμε τις εναλλακτικές λύσεις: να φυτεύσουμε κάτι άλλο. Αν δεν μπορούμε να πάμε σε εναλλακτική λύση, προκειμένου να μη έχουμε έσοδα και τα πάγια έξοδα να τρέχουν, τότε συμφέρει να καλλιεργήσουμε, ώστε, τουλάχιστον, να καλύψουμε μερικώς τα πάγια κόστη.

Σε καμία περίπτωση, δεν πρέπει ένας παραγωγός να σπάει τις τιμές της αγοράς. Μπορεί να ωφεληθεί προσωρινώς και να πουλήσει περισσότερο, αλλά, μεσοπρόθεσμα ζημιώνει όλους και τον εαυτό του. Η αγορά συνηθίζει σε χαμηλότερες τιμές.

Επίσης, ο χειρότερος τρόπος να πωλούμε τα προϊόντα μας είναι με το να τα πωλούμε επειδή είμαστε φθηνότεροι από τους άλλους. Πάντα υπάρχει κάτι φθηνότερο από το φθηνότερο και ονομάζεται τζάμπα.

Η στρατηγική της φθήνιας μπορεί να αποδώσει μόνον σε πάρα πολύ μεγάλες εταιρείες που είτε μπορούν να ζήσουν με κέρδη ακόμα και κάτω από 2% ή που επιλέγουν να χάσουν σε ένα προϊόν για να κερδίσουν σε άλλα.

Πώς να πετύχουμε μεγαλύτερη τιμή;

Ο παραγωγός έχει μερικά μέσα που του επιτρέπουν να επηρεάσει, σε έναν βαθμό, τις τιμές που πετυχαίνει στην αγορά. Προφανώς, κάθε παραγωγός έχει διαφορετικές δυνατότητες να αξιοποιήσει τα μέσα αυτά.

1. Προβολή – μάρκετινγκ

Ο παραγωγός πρέπει να βρει έναν τρόπο να προβάλλει τα προϊόντα του ώστε να ξεχωρίζουν από τα υπόλοιπα στην αγορά. Δεν αρκεί να πουλά «καλές τομάτες». Όλοι πωλούν τέτοιες. Δεν θα πετύχει καλύτερη τιμή έτσι.

Ο καταναλωτής χρειάζεται μία καλή ιστορία για να πληρώσει παραπάνω. Μπορεί οι τομάτες να είναι ορεινές, οπότε ο καταναλωτής μπορεί να θέλει να αγοράσει ορεινές τομάτες για την καλύτερη γεύση τους. Ή μπορεί ο παραγωγός να προβάλλει τις τομάτες με την προέλευσή τους, πχ τομάτες Ευβοίας. Σε κάθε περίπτωση, δεν πρέπει να πωλούνται τα προϊόντα ανώνυμα.

2. Τοποθέτηση στην αγορά

Πάντα, η τιμή εξαρτάται από το πόσο επιθυμητό στον καταναλωτή είναι το προϊόν. Όταν το προϊόν μας έχει μία ξεχωριστή ταυτότητα και δεν είναι ανώνυμο, τότε υπάρχουν διάφοροι τρόποι, εκτός από άμεση διαφήμιση για να τοποθετηθεί στην αγορά. Αυτό μπορεί να γίνει πχ βάζοντας έναν μάγειρα της TV να μαγειρέψει με τις «ορεινές τομάτες» μας ή μέσω των κοινωνικών δικτύων, Facebook, Twitter, όπου προωθούμε την ιδέα ότι οι «ορεινές τομάτες» είναι ξεχωριστές. Θα δούμε ότι θα βρεθούν καταναλωτές που θα θέλουν να πληρώσουν λίγο παραπάνω για να τις αγοράσουν.

3. Συνεταιριστική πώληση

Αν ο παραγωγός συνενωθεί με άλλους και έτσι διαθέτουν μεγαλύτερες ποσότητες στην αγορά, θα μπορέσει να πετύχει καλύτερες τιμές. Ένας συνεταιρισμός ή μία ομάδα παραγωγών και καλύτερη διαπραγματευτική ικανότητα έχουν απέναντι στα σουπερμάρκετ ή το χονδρεμπόριο, αλλά και μεγαλύτερες δυνατότητες έχουν για προβολή, μάρκετινγκ, αλλά και τοποθέτηση των προϊόντων. Σε κάθε περίπτωση, μπορούν να πετύχουν καλύτερες τιμές σε μέσο όρο.

Σε επόμενα άρθρα, θα μιλήσουμε εκτενέστερα για τεχνικές μάρκετινγκ, προωθήσεως και τοποθετήσεως προϊόντων που έχει στην διάθεσή του ο μικρός και μεσαίος παραγωγός.

Λοιπόν, παράγουμε και φροντίζουμε την τεχνική παραγωγής και φτιάχνουμε πολύ καλά προϊόντα. Τα τέλεια κηπευτικά! Αρκεί άραγε αυτό για να επιτύχει η λαχανοκομική επιχείρησή μας; ΟΧΙ !

• Να είστε συνεπείς. Κρατάτε τις συμφωνίες σας πάντα και με κάθε θυσία.
• Προσπαθείτε να έχετε σταθερή ποιότητα. Αν για κάποιο λόγο η ποιότητά σας πέσει, πουλήστε σαν Β’ ποιότητα ή ανώνυμα. Σε όσους ζητούν τα επώνυμα κηπευτικά σας, καλύτερα να πείτε ότι είχατε πρόβλημα παραγωγής, παρά να τους δώσετε β’ ποιότητα.
• Μία συσκευασία πρέπει πάντα να έχει ομοιόμορφα προϊόντα. Τα κόλπα του παρελθόντος, η πάνω σειρά μεγάλες τομάτες και η κάτω μικρή, δεν αποδίδουν.
• Μη υπόσχεσθε όταν δεν μπορείτε να ανταποκριθείτε, είτε ποσοτικώς είτε χρονικώς.
• Πουλάτε επωνύμως: δεν φτάνει να σας ξέρει ο χονδρέμπορος. Πρέπει να σας μάθουν πολύ περισσότεροι. Φτιάξτε λογότυπο, τυπώστε συσκευασίες. Όταν η επιχείρησή σας μεγαλώσει, θα χρειασθεί να διαφημιστείτε.
• Πουλάτε συσκευασμένα. Μπορεί οι συσκευασίες να είναι ακριβές, αλλά δεν θα σας γνωρίσουν νέοι πελάτες αν δεν μπορούν να δουν ποιανού είναι τα προϊόντα και να βρουν τρόπο επικοινωνίας.
• Δώστε στους πιθανούς πελάτες περισσότερους τρόπους επικοινωνίας: ένα τηλέφωνο δεν φθάνει! Χρειάζεται και email και ιστότοπος στο Διαδίκτυο. Είναι πολύ φθηνότερα από ό,τι νομίζετε!
• Όταν επικοινωνήσει μαζί σας ένας πελάτης ανταποκριθείτε αμέσως! Σηκώστε το τηλέφωνο και μιλήστε. Απαντήστε στο email μέσα σε 48 το πολύ ώρες. Δείχνει σοβαρότητα και επαγγελματισμό.* Δικτυωθείτε!

• Ρωτήστε τους πελάτες σας τι θέλουν! Αν πουλάτε στην λαϊκή, πιάστε κουβέντα μαζί τους. Αν πουλάτε στην Κεντρική Αγορά ή σε Super Market, γνωρίστε τους υπευθύνους και ρωτήστε.
• Να είστε προσεκτικοί όταν θέλετε να καλλιεργήσετε λαχανικά με μικρότερη συνολική ζήτηση, πχ ραντίτσιο. Αν καλλιεργήσουν ραντίτσιο και άλλοι 50 παραγωγοί σ’ όλη την Ελλάδα, μπορεί να κορεσθεί η αγορά και να μη μπορείτε να πουλήσετε.
• Η αγορά απορροφά, ακόμα και σε δύσκολους καιρούς την άριστη ποιότητα.
• Πάρτε υπ’ όψιν τις απαιτήσεις των καταναλωτών! Την δεκαετία του 90 και μετά, οι παραγωγοί άρχισαν να καλλιεργούν τα υβρίδια και ποικιλίες της μόδας, με μόνο κριτήριο τη δικιά τους ευκολία. Δεν έπαιρναν υπ’ όψιν τις ανάγκες των καταναλωτών. Ναι, εκείνο το υβρίδιο λάχανου κρατάει στο χωράφι 3 μήνες και το πουλάς όταν έχει ζήτηση, ενώ το ντόπιο στις 15 μέρες σκάει, αλλά το υβρίδιο είναι σκληρό σαν πέτρα, κατάλληλο για την Γερμανία όπου το τρώνε μαγειρευμένο ή ζυμωμένο. Για τους Έλληνες, που τρώμε φρέσκια σαλάτα είναι τελείως ακατάλληλο!
• Σκεφτείτε τις παλαιότερες ποικιλίες και υβρίδια: Έχουν την νοστιμιά και το άρωμα που εμπόδιζαν τις εισαγωγές από την Ευρώπη. Σήμερα καλλιεργούμε τις ίδιες ποικιλίες με τους υπόλοιπους Ευρωπαίους. Δεν διαφοροποιούμε την παραγωγή μας, ενώ δεν έχουμε τα μέσα να την προωθήσουμε όπως οι ανταγωνιστές. Συνηθίσαμε τους καταναλωτές στην πλαστική γεύση, διότι μας βολεύει στην παραγωγή και χάσαμε την αγορά!
• Σκεφτείτε σαν να είστε ο τελικός καταναλωτής και προσπαθήστε να βρείτε έναν ή περισσότερους λόγους που θα αγόραζε από σας και όχι από τον ανταγωνιστή. Μη χρησιμοποιήσετε σαν κριτήριο την τιμή. Όταν κάποιος προσπαθεί να πουλήσει με το επιχείρημα ότι είναι φθηνότερος, είναι σαν να ομολογεί ότι η ποιότητά του είναι μέτρια αν όχι κακή. Αν δεν βρείτε επιχειρήματα, πρέπει να τα σκεφτείτε όλα από την αρχή!
• Μη καλλιεργείτε κάτι απλώς διότι αρέσει σε σας! Αυτό κάντε το στον κήπο του σπιτιού σας. Στον επαγγελματικό λαχανόκηπο θα καλλιεργείτε αυτά που αρέσουν στην αγορά. Δεν είναι η δικιά σας γεύση κριτήριο. Δώστε να δοκιμάσουν όσοι περισσότεροι γίνεται. Από εκεί θα μάθετε!

Και, τέλος, συνεργασθείτε! Συνεργαζόμενοι με άλλους μικρούς ή μεγαλύτερους παραγωγούς ομοειδών προϊόντων και πωλώντας από κοινού, θα μπορέσετε να δημιουργήσετε ένα όνομα στην αγορά (εμπορικό σήμα) ή μια τοπική ταυτότητα (πχ τομάτες Βελίνας) που θα αυξήσει την ζήτηση για τα προϊόντα σας και τις τιμές που πετυχαίνετε. Στην Ελλάδα, δεν έχουμε κουλτούρα συνεργασιών, αλλά πρέπει να μάθουμε!

Είναι δύσκολο να υπερβάλλει κάποιος για το πόσο σημαντικό είναι να κρατάει ο παραγωγός ημερολόγια για τον λαχανόκηπό του.

Η διαχείριση ενός λαχανόκηπου είναι πολύπλοκο θέμα και εκτείνεται σε βάθος χρόνου. Δεν είναι δυνατόν να θυμόμαστε όλες τις λεπτομέρειες του πώς καλλιεργήσαμε πέρσι και τι είχαμε αποφασίσει τότε να διορθώσουμε την επόμενη χρονιά! Μη ξεγελάτε τον εαυτό σας! Ναι, μπορεί να θυμάστε εκείνη την απίθανη λεπτομέρεια, όχι όλες τις λεπτομέρειες, όμως.

Τι εννοούμε όταν μιλάμε για ημερολόγια; Αυτά μπορεί να είναι απλά τετράδια όπου σημειώνουμε κάθε τι που κάνουμε (σπορά, ράντισμα, λίπανση, συλλογή) μαζί με τα απαραίτητα νούμερα. Αν είμαστε πολύ καλοί με τους υπολογιστές, κάποια ημερολόγια μπορεί να είναι υπολογιστικά φύλλα Excel! Επίσης, ένα καταπληκτικό πρόγραμμα για να κρατάτε ημερολόγιο και να μπορείτε να το ψάχνετε είναι το OneNote της Microsoft. Είναι το αγαπημένο μου!

• Πληροφορίες για την αμειψισπορά, δηλαδή τι έχετε φυτέψει και σε ποιο σημείο του αγρού.
• Πληροφορίες για τις καλλιεργητικές φροντίδες: λιπάνσεις, ραντίσματα, σκαλίσματα, ακόμα και ποτίσματα.
• Πληροφορίες για τις ασθένειες, τις προσβολές από έντομα ή άλλους εχθρούς και τα ζιζάνια που σας ταλαιπώρησαν.
• Πληροφορίες για τις αποδόσεις, τόσο των καλλιεργειών, αλλά και του προσωπικού.

Με την πληθώρα των μεταναστών, το τελευταίο πράγμα που σκέφτονται πολλοί παραγωγοί είναι η εργασία. Βγαίνεις μια γύρα, βρίσκεις τον φθηνότερο μετανάστη και όλα καλά. ΛΑΘΟΣ! Οι εργάτες σας είναι αυτοί που θα σας φέρουν κέρδος παράγοντας τα λαχανικά σας, αλλά και αυτοί που μπορούν να σας καταστρέψουν!

Υπάρχουν πολλοί τρόποι με τους οποίους ένας άτσαλος ή κακός ή δυσαρεστημένος εργάτης μπορεί να σας καταστρέψει την παραγωγή ή έστω να κάνει ζημιά. Για παράδειγμα:

• Στο φύτεμα, μπορεί απλώς να τοποθετεί τα φυτά στο χώμα, μη φέρνοντας τις ρίζες σε επαφή με αυτό με αποτέλεσμα πχ 15% αποτυχία στη φύτευση: 15% απώλεια τζίρου από την πρώτη στιγμή! (κι εσείς εύκολα θα ρίξετε το φταίξιμο στα σπορόφυτα…)
• Να αδιαφορεί για προβλήματα που βλέπει και να μη τα αναφέρει και εσείς να το πάρετε είδηση όταν είναι αργά.
• Στη συλλογή, να χειρίζεται άγαρμπα τη σοδειά, με αποτέλεσμα τα λαχανικά σας να έχουν μικρή διατηρησιμότητα. Οι έμποροι αποφεύγουν να αγοράζουν λαχανικά που χαλάνε πριν προλάβουν να τα πουλήσουν…

Η εμπειρία δείχνει ότι ο καλύτερος αγροτικός εργάτης μπορεί να είναι 4 έως 8 φορές πιο αποδοτικός από τον χειρότερο.

Σαν εργοδότες, πρέπει να σας ενδιαφέρει όχι μόνον η απόδοση των εργατών, αλλά και οι ανάγκες τους. Η σχέση της αποδόσεώς των με την κερδοφορία του λαχανόκηπού σας είναι τελείως φανερή. Όμως και το ενδιαφέρον σας για τις ανάγκες των εργατών είναι ζωτικό για την κερδοφόρα λειτουργία της επιχειρήσεώς σας. Να έχετε υπ’ όψιν σας τα εξής:

• Οι εργαζόμενοι επιθυμούν και εκτιμούν τον σεβασμό και την αξιοπρεπή μεταχείριση. Ο αγροτικός εργάτης έχει ανάγκη να γνωρίζει ότι η δουλειά του είναι σημαντική για τον εργοδότη του.
• Στους εργαζόμενους αρέσει να νοιώθουν ότι ανήκουν και είναι τμήμα της επιχειρήσεώς σας, του λαχανόκηπού σας. Θέλουν να νοιώθουν μέλη μιας επιτυχημένης ομάδας. Μία εβδομαδιαία ωριαία συνάντηση, όπου αναλύεται η πορεία του λαχανόκηπου, θα επιτύχει πολλά!
• Οι πιο πολλοί εργαζόμενοι θέλουν κάθε ευκαιρία να εξελιχθούν.Πρέπει να τους παρέχετε ευκαιρίες για γνώση και εξέλιξη. Αυτό θα γίνει είτε με τη συμμετοχή τους σε σεμινάρια, αν υπάρχουν στην περιοχή σας, είτε με συναντήσεις με τους τεχνικούς συμβούλους σας, όπου ενημερώνονται για τεχνικά θέματα.
• Οι εργαζόμενοι πάντα ανταποκρίνονται σε καλή εποπτεία. Η εποπτεία πρέπει να παρέχει σαφείς και απλές εξηγήσειςκαι να είναι σε φιλικό κλίμα. Αν δείτε εργοδηγό ή αφεντικό να φωνάζει, τότε έχει χάσει το παιχνίδι. Δεν φωνάζεις ποτέ σε έναν εργαζόμενο: τον βοηθάς να κάνει σωστά την δουλειά του ή, αν αυτό είναι ανέφικτο, τον απολύεις. Φροντίστε να έχετε 1 εργοδηγό ανά 5-6 εργάτες. Ο εργοδηγός μπορεί να είστε εσείς ο ίδιος ή ένα μέλος της οικογενείας σε πολύ μικρές επιχειρήσεις ή ένας εργάτης που ξέρει πολύ καλά την δουλειά και ξέρει να διευθύνει τους άλλους.
• Οι εργαζόμενοι επιθυμούν την αναγνώριση. Λίγα καλά λόγια, ειδικώς μπροστά σε άλλους εργαζόμενους μπορούν να βοηθήσουν την απόδοση καλύτερα και από μία αύξηση του μισθού.

Μερικές συμβουλές για καλή απόδοση των εργατών σας:

• Επιλέξατε με προσοχή τους εργάτες σας. Πρέπει να έχουν καλή υγεία, να είναι νέοι και δυνατοί και να μη πίνουν τα βράδια. Προσλάβατε λίγο περισσότερους στην αρχή και κρατήστε τους καλύτερους.
• Πρέπει να δημιουργήσετε μακροχρόνια σχέση, τουλάχιστον με την βασική ομάδα εργατών. Γι αυτό προτιμήσατε όσους έχουν οικογένεια: είναι πολύ πιο αξιόπιστοι οι εργάτες με οικογένεια! Αν χάσουν την δουλειά τους έχουν πολλά να χάσουν. Οι μόνοι τους, δεν χάνουν πολλά: κάπου αλλού θα βρουν δουλειά…
• Η διαρρύθμιση του αγρού και των χώρων παραγωγής θα επηρεάσει τον αριθμό των εργατών που απαιτούνται.Αφήνοντας αρκετό χώρο ανάμεσα στις καλλιέργειες, διευκολύνονται οι εργασίες όπως το ράντισμα ή η συλλογή και έτσι χρειάζεσθε λιγότερους εργάτες. Αν γεμίσετε όλο το χωράφι με φυτά και δυσκολεύεται η πρόσβαση των εργατών, αλλά και των φορτηγών και μηχανημάτων, οι εργασίες θα γίνονται πιο αργά και θα χρειάζεστε περισσότερο προσωπικό.
• Τα κατάλληλα μικρά εργαλεία μειώνουν σημαντικώς τον αριθμό των εργατών που απαιτούνται.
• Τα εργαλεία της δουλειάς πρέπει να είναι στρατηγικά κατανεμημένα στο χωράφι (πχ. περισσότερες αποθήκες). Δεν θέλετε να πληρώνετε τους εργάτες σας για να κάνουν βόλτες μπρος – πίσω για να φέρουν ένα εργαλείο.
• Προγραμματίστε διαλείμματα, πέρα από το διάλειμμα για φαγητό. 2-3 διαλείμματα των 10 – 15 λεπτών αυξάνουν πολύ την απόδοση!
• Οι εργάτες χρειάζονται κάποιον προσωπικό χρόνο για ξεκούραση κάθε μέρα. Μη περιμένετε σωστή δουλειά και απόδοση από κάποιον που εργάζεται 12 ή 14 ώρες την ημέρα κάθε μέρα…

Αναδημοσιεύεται από τον Λαχανόκηπο