Tuta absoluta: Αντιμετώπιση στην Τομάτα

Σε 30 δευτερόλεπτα

Η Tuta absoluta δεν συγχωρεί την αμέλεια. Ένας μικρός σκώρος της τομάτας, του οποίου οι κάμπιες ανοίγουν στοές στα φύλλα και προσβάλλουν καρπούς, μπορεί να προκαλέσει σοβαρές απώλειες παραγωγής.

Το κλειδί της επιτυχίας είναι η πρόληψη και η έγκαιρη παρακολούθηση: παγίδες φερομόνης, καθαρό περιβάλλον καλλιέργειας, προστασία των ωφελίμων εντόμων και έγκαιρη επέμβαση πριν ο πληθυσμός ξεφύγει από τον έλεγχο.

Η Tuta absoluta (συνώνυμο Phthorimaea absoluta) είναι ένα έντομο καταστροφικό για την καλλιέργεια της τομάτας για δύο, κυρίως, λόγους: Παρουσιάζει αντοχή σε πολλά εντομοκτόνα. Όταν πρωτοεμφανίσθηκε στην Ελλάδα είχε ελάχιστους φυσικούς εχθρούς. Σήμερα έχουν εγκατασταθεί αρκετοί φυσικοί εχθροί, όμως συχνά δεν επαρκούν μόνοι τους για τον έλεγχό της.

Η Tuta είναι ένα έντομο που κυρίως δοκιμάζει τους πιο αμελείς παραγωγούς και ιδιαιτέρως εκείνους που έχουν μάθει να καλλιεργούν με ‘γιουρούσια’. Στην Tuta, τελείωσε το «ραντίζω με ένα φάρμακο και ξεμπέρδεψα»
Author Name

Η αντιμετώπιση της Tuta απαιτεί σχεδιασμό που ξεκινά πριν την καλλιέργεια: Προληπτικά μέτρα, μέτρα παρακολουθήσεως και μειώσεως του πληθυσμού και, μόνον όταν τα προηγούμενα δεν παρέχουν καλό έλεγχο, κατασταλτικά μέτρα.

Η Tuta συχνά ελέγχεται ευκολότερα σε συστήματα όπου προστατεύονται οι φυσικοί εχθροί και αποφεύγονται τα εντομοκτόνα ευρέος φάσματος. Αντιθέτως, στα θερμοκήπια και τις εντατικές ‘βιομηχανικού’ τύπου καλλιέργειες μπορεί να είναι καταστροφική.

Γνωρίστε τον Εχθρό:

Είναι σημαντικό ο παραγωγός να γνωρίζει την Tuta, τον βιολογικό της κύκλο, τα σημάδια προσβολής για να μπορέσει να την αντιμετωπίσει.

Tuta absoluta adult — **Tuta absoluta** ενήλικο άτομο

Η Tuta είναι ένας μικρός σκώρος, κάπου 6 χιλιοστά, που διακρίνεται εύκολα με το γυμνό μάτι. Όμως, δραστηριοποιείται το σούρουπο και την ανατολή και, γι αυτό, διαφεύγει της προσοχής.

Την καταστροφή την κάνει η προνύμφη της (η κάμπια της) και όχι η πεταλούδα.

Ο βιολογικός κύκλος είναι πολύ σύντομος, μόλις 24 μέρες στους 27 ^oC ή 40 μέρες στους 20 ^oC. Από το αβγό, βγαίνει η κάμπια σε περίπου 4 μέρες. Τις επόμενες δύο εβδομάδες, η κάμπια θα ανοίγει στοές κυρίως στα φύλλα και πολύ πιο λίγο στους καρπούς.

Μετά, η κάμπια μεταμορφώνεται σε χρυσαλίδα και σε δέκα μέρες η χρυσαλίδα γίνεται ενήλικο έντομο. Να σημειώσουμε ότι συχνά η χρυσαλίδα σχηματίζεται μέσα στο έδαφος. Το θηλυκό, στην δεκαήμερη ζωή του, ζευγαρώνει αρκετές φορές και γεννά κάπου 200 έως 300 αβγά, καμιά φορά περισσότερα.

Πώς ξεχωρίζουμε την Tuta από την Λιριόμυζα;

Η Tuta μοιάζει αρκετά με την Λιριόμυζα. Όμως, μπορούμε να τις διαχωρίσουμε τόσο από την μορφολογία της προνύμφης, όσο και από την εμφάνιση της προσβολής.

Η κάμπια της Tuta είναι κανονική κάμπια με κεφάλι και πόδια και έχει μια μαύρη περιοχή πίσω από το κεφάλι. Η προνύμφη της Λιριόμυζας είναι χωρίς κεφάλι και πόδια, μοιάζοντας με προνύμφη μύγας.

Tuta absoluta larva ChatGPT — **Κάμπια Tuta absoluta.** Διακρίνεται η κεφαλή και η μαύρη ζώνη πίσω από αυτήν.

Liriomyza larva ChatGPT — **Προνύμφη Λιριόμυζας:** Δεν ξεχωρίζει κεφαλή, ούτε πόδια

Tuta damage on tomato leaves ChatGPT — **Ζημιά Tuta absoluta** σε φύλλο τομάτας

Liriomyza on tomato ChatGPT — **Στοά Λιριόμυζας** σε φύλλο ντομάτας

Χαρακτηριστικό	Tuta absoluta	Λιριόμυζα
Τύπος εντόμου	Σκώρος	Μύγα
Προνύμφη	Με κεφαλή και πόδια	Χωρίς κεφαλή και πόδια
Στοά	Πλατιά, ακανόνιστη	Στενή, ελικοειδής
Απεκκρίσεις	Διάσπαρτες	Σε γραμμή
Προσβολή καρπών	Συχνή	Όχι

Αντιμετώπιση:

I. Προληπτικά Μέτρα

Υπαίθριες και θερμοκήπιο:

Καταστροφή όλων των ζιζανίων γύρω από τον αγρό και, ιδιαιτέρως, αυτών τα οποία προσβάλλει η Tuta, όπως στύφνος (Solanum nigrum), στραμώνιο ή βρομόχορτο (Datura stramonium), αγριοντοματιά (Solanum elegnifolium), Nicotiana glauca και φυτά-εθελοντές από όλα τα καλλιεργούμενα σολανώδη (τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα) και τον καπνό.

Η χρήση μαύρης εδαφοκαλύψεως βοηθά σε πολλά, αλλά και στην μείωση των ατόμων Tuta από το έδαφος.

Καλό είναι η καλλιέργεια της τομάτας να περιβάλλεται από καλλιέργειες που δεν προσβάλλει η Tuta, όπως μαρούλια, λάχανα, σιτηρά, κλπ.

Μία εβδομάδα πριν το φύτεμα, εγκατάσταση παγίδων για τον έλεγχο των πληθυσμών της Tuta, 4-5 παγίδες ανά στρέμμα. Οι παγίδες πρέπει να παραμένουν ενεργές καθ’ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας.

Το πιο σημαντικό: προμηθευόμαστε φυτά από σοβαρές φυτωριακές μονάδες που εγγυώνται σπορόφυτα χωρίς προσβολή από Tuta.

Θερμοκήπια:

Στα θερμοκήπια, φροντίζουμε να κλείσουμε όλες τις τρύπες και να εγκαταστήσουμε δίκτυα εντομοστεγανότητας.

Αν μπορούμε, κρατάμε κλειστό το θερμοκήπιο 4-6 εβδομάδες, χωρίς ζιζάνια, ώστε να ανέβει η θερμοκρασία και να πεθάνουν οι τούτες.

Μία εβδομάδα πριν την φύτευση, σκονίζουμε καλά το θερμοκήπιο, χώμα και σκελετό, με θειάφι (αυτό βοηθά και στην καταπολέμηση του τετράνυχου) (στα πλαστικά θερμοκήπια υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η ζωή του πλαστικού )

II. Μέτρα Παρακολουθήσεως και Ελέγχου

Μέτρα Παρακολουθήσεως:

Ελέγχουμε τακτικώς τις παγίδες. Μόλις εντοπίσουμε περισσότερα άτομα Tuta, εφαρμόζουμε τα μέτρα προλήψεως (πιο κάτω).

Καλλιεργητικές τεχνικές:

Όσο η προσβολή είναι σε χαμηλό επίπεδο και ειδικώς στην αρχή της καλλιεργείας, πρέπει πολύ συχνά να περνά κάποιος με μία μαύρη σακούλα όπου να βάζει τα προσβεβλημένα φύλλα και καρπούς. Στην συνέχεια, η σακούλα ερμητικώς κλειστή να τοποθετείται στον ήλιο επί μία εβδομάδα, ώστε να σκοτωθούν όσα άτομα ή προνύμφες είναι μέσα.

Συστηματική καταστροφή των ζιζανίων μέσα και γύρω από την καλλιέργεια συνεχώς.

Μέτρα Ελέγχου του Πληθυσμού:

Τα εβδομαδιαία σκονίσματα με θειάφι, μπορεί να βοηθούν στο να αποτρέψουν την εγκατάσταση του εντόμου.

Μόλις εμφανιστούν περισσότερα άτομα Tuta στις παγίδες ξεκινάμε εβδομαδιαία ραντίσματα με Βάκιλο και Azadirachtin (λάδι Neem). (Ο Bacillus thuringiensis είναι αποτελεσματικότερος στις πολύ νεαρές προνύμφες και γι’ αυτό απαιτείται έγκαιρη εφαρμογή.)

Οι κάμπιες βγαίνουν από τις στοές τους αρκετές φορές στην διάρκεια της ζωής τους. Τότε είναι που είναι ευαίσθητες στον βάκιλο. Γι αυτό απαιτούνται εβδομαδιαίοι ψεκασμοί)

III. Βιολογικός Έλεγχος με Ωφέλιμα Έντομα

Στα θερμοκήπια, πολύ σημαντικό ρόλο στην αντιμετώπιση της Tuta παίζουν τα ωφέλιμα έντομα. Τα κυριότερα είναι τα αρπακτικά ημίπτερα Macrolophus pygmaeus και Nesidiocoris tenuis, τα οποία τρέφονται με αβγά και νεαρές προνύμφες της Tuta.

Η εγκατάσταση των ωφελίμων πρέπει να γίνεται νωρίς, πριν αναπτυχθούν μεγάλοι πληθυσμοί του εντόμου. Για να μπορέσουν να εγκατασταθούν και να πολλαπλασιαστούν, αποφεύγουμε τα εντομοκτόνα ευρέος φάσματος και προτιμούμε σκευάσματα με μικρή επίδραση στα ωφέλιμα.

Σε πολλά επαγγελματικά θερμοκήπια, ο συνδυασμός παγίδων, Bacillus thuringiensis και ωφελίμων εντόμων αποτελεί την βασική στρατηγική αντιμετωπίσεως της Tuta.

Necidiocoris tenuis ChatGPT — **Necidiocoris tenuis**
Photo: Charles Olsen, Charles Olsen Insect Collection, USDA APHIS PPQ, Bugwood.org

Macrolophus spp ChatGPT — **Macrolophus spp.**
Charles Olsen, Charles Olsen Insect Collection, USDA APHIS PPQ, Bugwood.org

IV. Κατασταλτικά μέτρα

Αν, για κάποιο λόγο, μας ξεφύγει η προσβολή, θα χρειασθεί να ραντίσουμε με εντομοκτόνα για να την ελέγξουμε.

Προσοχή: αν βλέπουμε εδώ κι εκεί ένα φύλλο προσβεβλημένο, δεν εφαρμόζουμε άλλα εντομοκτόνα. Η απομάκρυνση αυτών των φύλλων και το εβδομαδιαίο ράντισμα με βάκιλο και αζαντιραχτίνη επαρκούν.

Στην επιλογή του εντομοκτόνου, πρέπει να πάρουμε υπ’ όψιν τους φυσικούς εχθρούς της Tuta, που κυρίως ανήκουν στην οικογένεια ημιπτέρων Miriidae. Οι κυριότεροι εχθροί είναι ημίπτερα των ειδών Nesidiocoris και Macrolophus.

Πάντα μπορούμε να ενισχύσουμε τον φυσικό πληθυσμό εγκαθιστώντας τεχνητούς πληθυσμούς σε περισσότερες εφαρμογές.

Αποφεύγουμε την χρήση εντομοκτόνων ευρέως φάσματος, ειδικά στις υπαίθριες καλλιέργειες τομάτας, ώστε να ευνοήσουμε την εγκατάσταση των φυσικών εχθρών.

Προσπαθούμε να χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα, τα οποία έχουν άδεια για τομάτα και έχουν μικρή επίπτωση στα ωφέλιμα Miriidae.

Μετά το ράντισμα, επιθεωρούμε την καλλιέργεια για σημάδια αποτελεσματικότητος των εντομοκτόνων (νεκρές Tuta και καθαρό νέο φύλλωμα).

Μόλις ελεγχθεί η προσβολή, επανερχόμαστε στα προληπτικά εβδομαδιαία ραντίσματα με βάκιλο και αζαντιραχτίνη.

Σε καμία περίπτωση δεν χρησιμοποιούμε εντομοκτόνα που δεν προορίζονται για αγροτική χρήση (πχ υγειονομικής σημασίας)!

Τα υπολείμματα στην καλλιέργεια είναι επικίνδυνα και θα οδηγήσουν σε σοβαρές κυρώσεις!

Συμπεράσματα

Η Tuta absoluta αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εχθρούς της τομάτας. Η επιτυχής αντιμετώπισή της βασίζεται στην πρόληψη, στην έγκαιρη παρακολούθηση και στην προστασία των φυσικών εχθρών της. Όσο νωρίτερα εντοπιστεί η προσβολή, τόσο ευκολότερα ελέγχεται με λιγότερες επεμβάσεις και μικρότερο κόστος.

Οι πληροφορίες του άρθρου παρέχονται για ενημερωτικούς σκοπούς και βασίζονται στην διαθέσιμη γνώση κατά τον χρόνο συγγραφής του. Οι συνθήκες καλλιέργειας, οι εγκεκριμένες χρήσεις φυτοπροστατευτικών προϊόντων και οι τοπικές πιέσεις από εχθρούς και ασθένειες διαφέρουν σημαντικά μεταξύ περιοχών και καλλιεργειών.

Πριν από οποιαδήποτε επέμβαση, συμβουλευθείτε τον γεωπόνο σας και ακολουθείτε πάντοτε τις οδηγίες της ετικέτας των εγκεκριμένων προϊόντων. Ο συγγραφέας και το Hortis.info δεν φέρουν ευθύνη για τυχόν ζημιές ή απώλειες που μπορεί να προκύψουν από την εφαρμογή των πληροφοριών του άρθρου.
Author Name