Το χώμα: η βάση της ζωής!

Το χώμα είναι ένα ολόκληρο οικοσύστημα. Είναι αποθήκη θρεπτικών στοιχείων, αποθήκη νερού και θεμέλιο της ζωής. Η ζωή ξεκινά και τελειώνει στο έδαφος.

Κι όμως, το έδαφος σήμερα αγνοείται. Η μοντέρνα γεωργία σχεδιάζεται λες και το χώμα είναι άψυχο υπόστρωμα.

Επενδύουμε σε μονοκαλλιέργειες, τεράστιες αποδόσεις και χημική προστασία. Όμως το έδαφος δεν αντέχει μονοκαλλιέργεια χωρίς απώλειες: χάνει οργανική ουσία, βιοποικιλότητα και σταθερότητα.

Το έδαφος υποβαθμίζεται, χάνει τη ζωή του και τελικά χάνει και την παραγωγικότητά του.
Μπορούμε να συνεχίσουμε έτσι;

Σήμερα, ενώ τρώμε τα διπλά λαχανικά από ό,τι την δεκαετία του 1970, παίρνουμε όλο και λιγότερα ιχνοστοιχεία, βιταμίνες και άλλα θρεπτικά συστατικά.

Τι τρώμε σήμερα;

Στον αγώνα για υψηλές αποδόσεις και χαμηλό κόστος, η γεωργία παράγει τρόφιμα ομορφότερα εμφανισιακά, αλλά χαμηλότερης διατροφικής αξίας.

Η σύγχρονη γεωργία εξαντλεί το έδαφος και του επιστρέφει, μέσω λιπασμάτων, σχεδόν αποκλειστικά άζωτο (Ν), φωσφόρο (P) και κάλιο (K). Τα υπόλοιπα απαραίτητα στοιχεία — ασβέστιο, μαγνήσιο, θείο, καθώς και ιχνοστοιχεία — παραμελούνται.

Αποτέλεσμα; Τα τρόφιμα που παράγονται σε βιολογικώς ελλειμματικά εδάφη περιέχουν λιγότερα μικροθρεπτικά συστατικά, όπως σίδηρο, ψευδάργυρο, σελήνιο, μαγγάνιο και βιταμίνες του συμπλέγματος Β.
Εμφανίζονται εξωτερικά υγιή — αλλά είναι διατροφικά «φτωχά».

Παράλληλα, η επιδίωξη μαζικής παραγωγής οδηγεί σε προϊόντα με αυξημένη περιεκτικότητα σε υδατάνθρακες. Οι αποδόσεις αυξάνονται κυρίως σε σάκχαρα και νερό, όχι σε ποιοτικά θρεπτικά συστατικά.

Και όλα αυτά μέσα σε συστήματα εκτεταμένης μονοκαλλιέργειας, με χαμηλή βιοποικιλότητα και υψηλή εξάρτηση από χημική προστασία. Το τίμημα είναι τα υπολείμματα φυτοφαρμάκων στα τρόφιμα, τα οποία —έστω και σε μικρές δόσεις— συσσωρεύονται στον οργανισμό μας.

Όταν το έδαφος αγνοείται

Ο φυσικός πόρος, που του δίνουμε λιγότερη σημασία είναι το έδαφος. 120.000.000 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης εξαντλούνται κάθε χρόνο και βγαίνουν από την παραγωγή. (FAO – Status of the World’s Soil Resources, 2020)

Ο σχηματισμός καινούργιου καλλιεργήσιμου εδάφους παίρνει χιλιάδες και χιλιάδες χρόνια, πριν μπορέσουμε να το καλλιεργήσουμε.

Το καλλιεργήσιμο έδαφος είναι πολύ ρηχό, ανάμεσα σε λίγα εκατοστά και περίπου ένα μέτρο. Καταλαμβάνει όλο τον χώρο ανάμεσα στα βράχια και την ζωή.

Η σύγχρονη γεωργία δεν βλέπει το χώμα. Βλέπει αποδόσεις, στρέμματα και απολύμανση.

Αυτή την στιγμή αντιστοιχούν κάπου 1,7 στρέμματα καλλιεργήσιμης γης σε κάθε άνθρωπο. Όμως, ο πληθυσμός μεγαλώνει εκθετικώς και εμείς καταστρέφουμε πολύ γρήγορα το έδαφος.

Το έδαφος είναι ένα ζωντανό σύστημα

Ένα τετραγωνικό εδάφους περιέχει περισσότερα βακτήρια από όσους ανθρώπους υπάρχουν στην γη. Τα βακτήρια αποδομούν όσες ουσίες βρεθούν εκεί, αλληλεπιδρούν με τα πάντα.

Μετά υπάρχουν οι μύκητες. Αυτοί επεξεργάζονται τα θρεπτικά του εδάφους ώστε να γίνουν διαθέσιμα από τα φυτά.

Τα φυτά και το έδαφος, στην διάρκεια της εξελίξεως, έχουν δημιουργήσει ένα καλορυθμισμένο οικοσύστημα. Τα φυτά χρειάζονται το χώμα και το χώμα χρειάζεται τα φυτά. Επίσης, τα φυτά συνεργάζονται συμβιωτικώς με μύκητες και βακτήρια εδάφους.

Τα φυτά δεσμεύουν άνθρακα από την ατμόσφαιρα και εμπλουτίζουν με αυτόν, ως οργανική ουσία (χούμο), το έδαφος. Στην συνέχεια, από αυτήν την οργανική ουσία ζουν όλοι οι μικροοργανισμοί του εδάφους.

Ο χούμος είναι το απαραίτητο συστατικό του εδάφους για την παραγωγή. Είναι, όμως και το συστατικό που εξαφανίζει η μοντέρνα γεωργία. Η βιοποικιλότητα του εδάφους μικραίνει και το καλορυθμισμένο οικοσύστημα διαλύεται.

Η μοντέρνα γεωργία καταστρέφει το χώμα πιο βαθιά από ποτέ. Το άροτρο και η φρέζα είναι απειλές για την υγεία του εδάφους.

Καθώς οι αγροτικές εκμεταλλεύσεις μεγαλώνουν, μεγαλώνουν και τα αγροτικά μηχανήματα. Πατώντας πάνω στο έδαφος, αυτά τα τεράστια μηχανήματα το συμπιέζουν και το καταστρέφουν. Οι περίοδοι καλλιεργείας γίνονται μεγαλύτερες και έτσι καλλιεργούμε το χώμα όταν είναι υγρό ή πολύ ξερό καταστρέφοντάς το. Η παραγωγικότητα του εδάφους μειώνεται καθώς μειώνεται η διαπερατότητα του εδάφους από τον αέρα.

Μονοκαλλιέργεια

Στην Ευρώπη, υπάρχουν εδάφη που τα τελευταία 40 ή περισσότερα χρόνια δεν έχουν δει παρά μόνον στάρι ή καλαμπόκι. Οι αποδόσεις πέφτουν. Οι αγρότες αναγκάζονται να χρησιμοποιήσουν ολοένα και περισσότερα λιπάσματα, χωρίς επιτυχία.

Οι σύγχρονες διατροφικές αλυσίδες επιβάλλουν μονοκαλλιέργεια σε τεράστια κλίμακα. Η αλληλεπίδραση φυτών – εδάφους καταστρέφεται.

Στην Καλιφόρνια, οι φυτείες και τα συστήματα των υπογείων υδάτων καταρρέουν.

Ο στόχος της βιομηχανικής γεωργίας είναι μόνον τα κέρδη. Όμως, ο στόχος της γεωργίας θα έπρεπε, εκτός από το κέρδος, να είναι η παραγωγή τροφίμων και με έναν αειφόρο τρόπο που συντηρεί την υγεία του εδάφους και εξασφαλίζει την διατροφή του πληθυσμού.

Εξάρτηση από Λιπάσματα και Φυτοφάρμακα

Η συνεχής χρήση μόνον ανόργανων λιπασμάτων και η κατάχρηση φυτοφαρμάκων καταστρέφουν τους πιο χρήσιμους οργανισμούς του εδάφους: τους γαιοσκώληκες. Στα εδάφη, που δεν κοπρίζονται, οι γαιοσκώληκες δεν βρίσκουν φαγητό.

Η χρήση μυκητοκτόνων σκοτώνει τους συμβιωτικούς μύκητες του εδάφους. Χωρίς συμβιωτικούς μύκητες, τα φυτά δυσκολεύονται σοβαρά να απορροφήσουν φωσφόρο από το έδαφος. Οι μυκόρριζες επεκτείνουν το ριζικό σύστημα των φυτών και βελτιώνουν την πρόσληψη φωσφόρου και άλλων ανόργανων στοιχείων, γι’ αυτό και είναι κρίσιμες για την ανάπτυξη των φυτών σε φυσικά ή σε φτωχά εδάφη.

Η γεωργία, έτσι, εξαρτάται από την χρήση φωσφορούχων λιπασμάτων. Όμως, η πρώτη ύλη για αυτά υπάρχει σε ελάχιστα μέρη στον κόσμο.  Τα εδάφη μας χάνουν την γονιμότητά τους και αυτό το καλύπτουμε, προσωρινώς, με την χρήση λιπασμάτων.

Τα λιπάσματα είναι σαν την ζάχαρη: δίνουν πολύ ενέργεια, αλλά όχι με διάρκεια. Δεν μπορείς να τρέξεις έναν Μαραθώνιο μόνον με ζάχαρη.

Επίσης, τα λιπάσματα δεν είναι αποδοτικά σε συνθήκες βιομηχανικής μονοκαλλιέργειας. Από κάθε 100 κιλά αζώτου που προσθέτουμε ως λίπασμα, τα 40 έως 60 πάνε αλλού. Δεν τα χρησιμοποιεί η καλλιέργεια.

Η βιομηχανική καλλιέργεια κάνει το έδαφος ένα αδρανές υπόστρωμα και οι ουσίες που προσθέτουμε με τα λιπάσματα, καταλήγουν στις θάλασσες, τα ποτάμια και τις λίμνες, μολύνοντάς τες. Μαζί μολύνουν και με άλλα βαρέα μέταλλα που τυχόν περιέχουν τα λιπάσματα, όπως το κάδμιο που βρίσκεται σε φωσφορούχα λιπάσματα. Το φαγητό μας θα περιέχει όλο και πιο πολύ κάδμιο στο μέλλον.

Τα λιπάσματα και τα πολλά φυτοφάρμακα τα χρησιμοποιούμε διότι έχουμε καταστρέψει την βιοποικιλότητα στα χωράφια μας. Η βιοποικιλότητα είναι αυτή που εμποδίζει τις ασθένειες να καταστρέφουν τα καλλιεργούμενα φυτά.

Στην σύγχρονη εποχή, εξισώνουμε την αγροτική παραγωγή με οποιαδήποτε άλλη παραγωγή. Το μοναδικό κριτήριο είναι η οικονομική αποτελεσματικότητα. Ξεχάσαμε τον λόγο για τον οποίον καλλιεργούμε: την διατροφή του πληθυσμού και διατροφή δεν είναι μόνον ποσότητα (θερμίδες) αλλά και ποιότητα που διασφαλίζει την υγεία.

Τι να κάνουμε;

Όμως, ο δρόμος είναι μπροστά μας: Αλλαγή στα είδη που καλλιεργούμε, καλλιέργεια με μειωμένη επεξεργασία εδάφους, περισσότερη ποικιλία στα καλλιεργούμενα είδη και ποιότητα αντί ποσότητας, μπορούν να μειώσουν την εξάρτησή μας από την ετήσια καλλιέργεια και την εξάρτηση από τα φυτοφάρμακα.

Να αφήνουμε μεγαλύτερες ακαλλιέργητες εκτάσεις μεταξύ των αγρών, για να επιβιώνουν εκεί χρήσιμα έντομα και άλλες μορφές ζωής. Η αμειψισπορά να προωθηθεί, όπως και η κάλυψη των αγρών με χλωρή λίπανση για μερικούς μήνες τον χρόνο.

Για να διασφαλίσουμε το μέλλον μας, ως ανθρωπότητα, πρέπει να βασισθούμε στην γεωργία μικρής κλίμακος και την παραγωγή ποιοτικών διατροφικά προϊόντων με τρόπο που θα διατηρεί τα οικοσυστήματα και την υγεία των εδαφών.

Η όποιες επιδοτήσεις πρέπει να δίνονται σε αγρότες που διαχειρίζονται τα εδάφη τους και όχι σε μεγάλης κλίμακος ετήσιες μονοκαλλιέργειες.

Όλη η ζωή ξεκινά και τελειώνει στο έδαφος.

Μετάφραση – Απόδοση από το ντοκιμαντέρ της Deutsche Welle: “The Last Harvest””

Το 2003, το Ινδικό κρατίδιο Σικκίμ αποφάσισε να μετατρέψει όλη την γεωργία του σε βιολογική. Το 2014 όλα τα μη βιολογικά αγροτικά εφόδια απαγορεύτηκαν τελείως. Σήμερα, αν συλληφθεί αγρότης να χρησιμοποιεί φυτοφάρμακα, αντιμετωπίζει ένα πρόστιμο $1.400, ποσό αστρονομικό για την Ινδία.

Υπήρξαν αρκετά προβλήματα. Η εκπαίδευση των αγροτών δεν έγινε με τους απαιτούμενους ρυθμούς. Δεν δόθηκε έμφαση στην εμπορία των προϊόντων. Το κρατίδιο αναγκάζεται να πληρώνει αυτό το κόστος της βιολογικής πιστοποιήσεως των αγροκτημάτων, καθώς τα σχεδόν 100€ που απαιτούνται για την αρχική πιστοποίηση και τα 17€ για την επέκταση της πιστοποιήσεως κάθε 3 έτη ανά εκτάριο (10 στρέμματα), είναι πολύ μεγάλο ποσό για τους αγρότες.

Η εξέλιξη της παραγωγής ήταν αναμενόμενη: τα πρώτα 3-4 χρόνια, οι αγρότες είδαν την παραγωγή τους να πέφτει σημαντικά. Αρκετοί νεότεροι παραγωγοί αναγκάσθηκαν να εγκαταλείψουν τελείως την γεωργία.

Όμως, μετά την αρχική πτώση, η παραγωγή, γενικώς, έχει επανέλθει στα ίδια περίπου επίπεδα. Τώρα, όμως, οι αγρότες παράγουν χωρίς το κόστος για φυτοφάρμακα και λιπάσματα. Στο παρακάτω διάγραμμα, φαίνεται η εξέλιξη της παραγωγής. Πρόβλημα υπάρχει στα μανταρίνια (τοπική ποικιλία του Σικκίμ)

Ταυτοχρόνως, ο τουρισμός έχει αυξηθεί πάνω από 25%, καθώς όλο και πιο πολλοί τουρίστες θέλουν να επισκεφθούν την περιοχή.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι έχει βελτιωθεί η υγεία των κατοίκων, πράγμα που δεν είναι δύσκολο να φαντασθεί κανείς, καθώς στην Ινδία η εφαρμογή των φυτοφαρμάκων δεν γίνεται με πιστή εφαρμογή των κανόνων ασφαλείας.

Οι αγρότες δεν είναι όλοι ευχαριστημένοι καθώς χρειάζονται καλύτερη πρόσβαση σε εκπαίδευση, σε βιολογικά λιπάσματα και στο εμπόριο. Το τοπικό χονδρεμπόριο αγροτικών προϊόντων δεν βελτίωσε τις τιμές που πληρώνει, τώρα που τα προϊόντα είναι πιστοποιημένα βιολογικά.  Το τζίντζερ, βασική παραγωγή της περιοχής, από 0,47€ το κιλό έπεσε στα 0,38€.

Το Σικκίμ είναι ένα ενδιαφέρον για όλον τον κόσμο πείραμα. Αν πετύχει, όπως μέχρι τώρα μοιάζει, θα δείξει τον δρόμο σε περιοχές σε όλον τον κόσμο. Οι φαρμακοβιομηχανίες έχουν να χάσουν πολλά και σίγουρα θα πολεμήσουν μία τέτοια εξέλιξη.

Τα μικρολαχανικά (microgreens) είναι πολύ νεαρά φυτά λαχανικών, σε ένα ενδιάμεσο στάδιο μεταξύ των φύτρων και των baby λαχανικών. Αναλόγως του είδους και του σταδίου αναπτύξεως, έχουν διάφορες γεύσεις από ήπια μέχρι αρκετά πιπεράτη.

Άρχισαν να χρησιμοποιούνται την δεκαετία του 90 στις ΗΠΑ από τα καλά εστιατόρια για διακόσμηση των πιάτων, αλλά και σαν γευστικοί συντελεστές. Η πιπεράτη γεύση μπορεί να δώσει μια πολύ καλή νότα σε μια σαλάτα μαρουλιού ή σε ένα σάντουιτς. Πλέον, στον βαθμό που είναι διαθέσιμα στην αγορά, έχει επεκταθεί πολύ η χρήση τους. Είναι πολύ συνηθισμένο να τα βρίσκει κάποιος σε ένα σάντουιτς που αγοράζει στον δρόμο.

Διαδεδομένα είναι μικρολαχανικά από λάχανο, ραπανάκι, παντζάρι, βασιλικό, ακόμα και αρακά. Μεταμορφώνουν ένα απλό πιάτο σε κάτι πιο σπουδαίο και ελκυστικό.

Μικρολαχανικά, φύτρες και φύλλα baby

Μικρολαχανικά

Τα μικρολαχανικά αποτελούνται από τον βλαστό, τις κοτυληδόνες και, συνήθως, το πρώτο ζευγάρι πραγματικών φύλλων που μόλις έχει αρχίσει να εκπτύσσεται.

Η γεύση τους είναι αρκετά έως πολύ διαφορετική από την γεύση των λαχανικών από τον μανάβη, όπως τα γνωρίζουμε. Θρεπτικά, ανά γραμμάριο περιέχουν πολύ περισσότερες βιταμίνες και αντιοξειδωτικές ουσίες από τα αντίστοιχα ώριμα λαχανικά.

Η καλλιέργειά τους περιγράφεται πιο κάτω.

Φύτρες

Οι φύτρες είναι σπόροι που μόλις έχουν αρχίσει να φυτρώνουν και καταναλώνονται στο στάδιο που έχει εκπτυχθεί ο βλαστός, αλλά όχι οι κοτυληδόνες, οι οποίες μόλις φαίνονται.

Η γεύση τους δεν έχει καμιά σχέση με τα αντίστοιχα λαχανικά. Μερικές φορές, προέρχονται από σπόρους φυτών που δεν βρίσκονται στο διαιτολόγιό μας, όπως η μηδική.

Η καλλιέργειά τους γίνεται χωρίς έδαφος, μόνον με νερό, σε συνθήκες κατά το δυνατόν άσηπτες.

Φύλλα baby

Τα φύλλα baby είναι νεαρά πραγματικά φύλλα λαχανικών που είναι ακόμα μικρά και δεν έχουν πάρει το πλήρες τυπικό μέγεθος.

Η γεύση τους είναι σχεδόν ίδια με των κανονικών αντίστοιχων ώριμων λαχανικών, απλώς η υφή τους είναι πολύ πιο τρυφερή.

Καλλιεργούνται στο έδαφος, στην ύπαιθρο ή στο θερμοκήπιο.

Καλλιέργεια μικρολαχανικών

Τα μικρολαχανικά καλλιεργούνται σε δίσκους ή ταψιά που έχουν τρύπες για να στραγγίζουν. Σαν υπόστρωμα, χρησιμοποιείται μίγμα τύρφης και περλίτη. Πάνω από το μίγμα αυτό, σπέρνουμε πολύ πυκνά τους σπόρους και σκεπάζουμε ελαφρά με βερμικουλίτη.

Συνήθως, θα χρειασθεί να κάνουμε μερικά πειράματα για να δούμε πιο μίγμα τύρφης είναι κατάλληλο ή καλύτερο.

Θέλει πολύ προσοχή με την επιλογή των ειδών που θα σπείρουμε. Μη θεωρήσετε ότι επειδή τρώμε ένα λαχανικό, αυτό είναι κατάλληλο για μικρολαχανικά. Πχ η τομάτα ή η μελιτζάνα δίνουν δηλητηριώδη μικρολαχανικά και απαγορεύεται να χρησιμοποιηθούν γι αυτόν τον σκοπό. Συμβουλευτείτε τον γεωπόνο σας ή ρωτήστε μας για το λαχανικό που σας ενδιαφέρει.

Επίσης, για να προμηθευτούμε σπόρο, δεν πάμε στο γεωπονικό κατάστημα και ζητάμε σπόρο από αυτόν που σπέρνουμε στα χωράφια μας. Οι κοινοί σπόροι είναι επενδυμένοι με φυτοφάρμακα για να μη χαλάνε στο χωράφι. Επειδή, όμως, τα μικρολαχανικά ετοιμάζονται πολύ γρήγορα και σε περιορισμένο χώρο, αυτά τα φυτοφάρμακα θα καταλήξουν στο πιάτο σας! Αν δεν βρείτε ειδικούς σπόρους, αγοράστε βιολογικούς.

Όταν καλλιεργούμε μικρολαχανικά επαγγελματικά, πρέπει να προσέχουμε τις συνθήκες υγιεινής παραγωγής: τα μικρολαχανικά είναι τρόφιμο που θα καταναλωθεί με λίγο ή ελάχιστο πλύσιμο. Δεν είναι λαχανικά του αγρού. Πρέπει, λοιπόν να πλένουμε τα χέρια και τα εργαλεία που χρησιμοποιούμε, ενώ το νερό που ποτίζουμε πρέπει να είναι πόσιμο.

Η καλλιέργεια μικρολαχανικών, κατά τα άλλα, είναι μία εύκολη καλλιέργεια που μπορεί να γίνει με ελάχιστο ή περισσότερο εξοπλισμό. Ενδείκνυται για καλλιέργεια σε μικρούς χώρους, όπως μικρά θερμοκήπια, βεράντες ή άλλους μικρούς προστατευμένους από τον άνεμο και την βροχή φωτεινούς χώρους. Εάν σας ενδιαφέρει επικοινωνήστε μαζί μας στο email: info@hortis.info.

Συλλογή και Πώληση Μικρολαχανικών

Τα μικρολαχανικά συνήθως κόβονται λίγο πάνω από το έδαφος με ένα κοφτερό μαχαίρι, χωρίς δόντια και τοποθετούνται πολύ προσεκτικά στην συσκευασία πωλήσεως. Απαραιτήτως, όπως τονίσαμε πριν, τηρούμε συνθήκες υγιεινής, ίδιες με την κουζίνα μας: έχουμε πλύνει πριν τα χέρια, δεν συλλέγουμε αν είμαστε ασθενείς κλπ

Τα μικρολαχανικά, τα συλλέγουμε όταν είναι καλά ποτισμένα, διότι στεγνώνουν πολύ εύκολα. Μετά την συλλογή δεν τα πλένουμε, διότι θα χαλάσουν με την υγρασία.

Οι συσκευασίες πρέπει να είναι των 50 ή 100 γραμμαρίων. Τα εκατό γραμμάρια είναι πολύ καλή ποσότητα και διαρκεί πολύ. Γι αυτό, μη σας φαίνεται εξωφρενική μία λιανική τιμή της τάξης των 3€ (30€/kg).

Παραγωγή Μικρολαχανικών στο Σπίτι

Καθώς στη αγορά, ακόμα, δεν είναι εύκολο να βρείτε μικρολαχανικά, θα σας περιγράψω πόσο εύκολα μπορείτε να φτιάξετε στο σπίτι στην βεράντα σας.

Για την παραγωγή σπίτι μου, προμηθεύτηκα πλαστικούς δίσκους από την αγορά, διαστάσεων 45×35 cm χαμηλούς. Μπορείτε να προμηθευτείτε και δίσκους άλλων διαστάσεων, αρκεί να προσαρμόσετε την ποσότητα του σπόρου. Οι δίσκοι πρέπει να έχουν τρύπες για να στραγγίζουν. Αλλιώς, ανοίξτε εσείς τρύπες.
Γεμίστε τους δίσκους με 1,5 έως 2 δάχτυλα από το μίγμα τύρφης και πατήστε το να ισώσει και να συμπιεσθεί ελαφρά. Χρησιμοποίησα έτοιμο μίγμα τύρφης Pokon Universal. Είναι λίγο ακριβότερο από διάφορες τύρφες του εμπορίου, αλλά εγγυάται την επιτυχία. Εναλλακτικώς, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε μία άλλη εξαιρετική τύρφη, την Hako Universal. Ποτίστε καλά με πολύ φίνο ποτιστήρι, σε απαλή βροχή.

Μετά, απλώστε τον σπόρο, πυκνά και ομοιόμορφα επάνω. Για τον δίσκο που σας ανέφερα χρησιμοποίησα 25 γραμμάρια σπόρο από ραπανάκι βιολογικό Saxa 2. (προσοχή: αν δεν χρησιμοποιήσετε βιολογικό σπόρο, ζητείστε σπόρο χωρίς επικάλυψη με φυτοφάρμακα )

Στην συνέχεια, σκεπάζετε απαλά με λίγο βερμικουλίτη. Ας μη καλυφθεί πλήρως ο σπόρος: αρκεί να γεμίζει τις τρύπες ανάμεσα στους σπόρους για να διατηρείται η υγρασία.

Σκεπάστε τον δίσκο με ένα αλουμινόχαρτο και βάλτε τον σε ένα προστατευμένο μέρος χωρίς να πέφτει πάνω του ο ήλιος.

Σε 3-4 μέρες, θα δείτε ότι τα ραπανάκια έχουν φυτρώσει. Βάζετε τον δίσκο σε ένα φωτεινό μέρος, κατά προτίμηση να μη το χτυπάει ο ήλιος, ειδικώς το καλοκαίρι.

Ποτίζετε όταν χρειάζεται. Αν τα φυτά σας μείνουν απότιστα και πέσουν, μη φοβηθείτε: ποτίστε τα και θα ξανασηκωθούν.

Σε 10-14 μέρες, θα είναι έτοιμα για συλλογή. Μπορείτε να αρχίσετε σταδιακή συλλογή από νωρίς. Έτσι θα καταλάβετε και την εξέλιξη της γεύσης από ήπια σε πιο καυτερή.

© 2017 Άρης Παπαχρήστου – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση με link προς το Hortis.info

Φέτος, στην Ευρώπη, αλλά και στην Αμερική, έχει πιάσει πολύ κόσμο μία νέα τρέλα στην μαγειρική: η χρήση εδώδιμων λουλουδιών για τις σαλάτες, αλλά και την διακόσμηση των κυρίως πιάτων και γλυκών.

Μπουράντζα (Borago officinalis) © Ken McMillan Η μπουράντζα χρησιμοποιείται κυρίως για τα όμορφα μπλε λουλούδια της που διακοσμούν ορεκτικά, κυρίως πιάτα, αλλά και γλυκά. Καπουτσίνος (Tropeolum majus) © Don LaVange Τα άνθη του καπουτσίνου έχουν γλυκιά λουλουδένια γεύση με ένα πιπεράτο τελείωμα. Καθώς έρχονται σε αρκετά χρώματα, είναι ιδανικά για διακόσμηση, ειδικώς σε σαλάτες. Καλέντουλα (Calendula officinalis) © Emma Cooper Η καλέντουλα έχει πικάντικη και υπόξινη αρωματώδη γεύση. Χρησιμοποιούνται μόνον τα πέταλά της για σαλάτες, μακαρόνια και αρωματικό βούτυρο. Μενεξές (Viola spp.) © Toshiyuki IMAI Οι μενεξέδες έχουν όμορφα χρώματα και λουλουδένιο άρωμα. Χρήση ως διακόσμηση σε σαλάτες και γλυκά και ως ζαχαρωμένα πέταλα. Κατηφές (Tagetes spp.) © Dwight Sipler Οι κατηφέδες έχουν γεύση εσπεριδοειδών και άρωμα μαρμελάδας. Χρησιμοποιούνται μόνον τα πέταλα και σε φαγητά, αλλά και σε γλυκά. Κενταύρια (Centauria cyanus) © Anita Οι κενταύριες έχουν γλυκιά γεύση που θυμίζει το γαρίφαλο. Χρησιμοποιούνται κυρίως στην ζαχαροπλαστική, ζαχαρωμένες ή όχι. Κινέζικο Γαρύφαλλο (Dianthus barbatus) © FarOutFlora Τα πέταλα του κινέζικου γαρύφαλλου έχουν γλυκιά γεύση και χρησιμοποιούνται για να αρωματίσουν κρασί ή ζάχαρη και σαν διακόσμηση σε γλυκά. Πανσές (Viola wittrockiana) © Spiderwort Οι πανσέδες είναι τα πλέον ποικιλόχρωμα από όλα τα εδώδιμα άνθη. Χρησιμοποιούνται ολόκληροι ή μόνον τα πέταλα, νωποί ή ζαχαρωμένοι Μπέλες (Μαργαρίτες) (Bellis perennis) © Manuel Τα πέταλα από τις μπέλες δεν έχουν κάποια ιδιαίτερη γεύση. Έχουν όμορφα χρώματα και διακοσμούν τόσο γλυκά όσο και φαγητά. Λεβάντα (Lavandula spp.) © One Day Closer Γλυκά, αρωματικά και πικάντικα, τα άνθη τη λεβάντας χρησιμοποιούνται στην μαγειρική και ζαχαροπλαστική από πάρα πολύ παλιά. Ταιριάζουν ιδιαιτέρως με κοτόπουλο και κουνέλι. Πρίμουλα (Primula spp.) © Crowcombe Al Η πρίμουλα είναι δημοφιλής για χρήση στις σαλάτες, στις οποίες δίνει γλυκιά γεύση και όμορφο χρώμα. Τα άνθη της, ζαχαρωμένα διακοσμούν κέικ και άλλα γλυκά.

Σχοινόπρασο (Allium schoenoprasum) © Mike Beales Τα άνθη του σχοινόπρασου έχουν μία ήπια γεύση κρεμμυδιού. Χρησιμοποιήσατέ τα σε σαλάτες, ζυμαρικά, ομελέτες, φιλέτα ψαριού ή σε σάλτσες. Καλύτερα να χωρίζετε την ταξιανθία στα επί μέρους άνθη.

Μπιζέλι (Pisum sativum) © alcidesota@yahoo.com Τα λουλούδια του μπιζελιού είναι ελαφρώς γλυκά και έχουν την γεύση του πολύ φρέσκου και τρυφερού αρακά. Χρησιμοποιήσατε τα σε σαλάτες και πιάτα με ψάρι. Ζαχαρωμένα, διακοσμούν γλυκά.

Κολοκυθάκι (Cucurbita pepo) © Alan Levine Τα άνθη του κολοκυθιού χρησιμοποιούνται για γεμιστά, τηγανητά με κουρκούτι, σε σαλάτες και μέσα σε ομελέτες. Πριν τα χρησιμοποιήσετε, βγάλτε τους σκληρούς στήμονες από μέσα.

Ρόκα (Eruca sativa) © David Whelan Τα λουλούδια της ρόκας έχουν πιπεράτη γεύση, όπως και η ίδια. Είναι θαυμάσια σε σαλάτες, σε ριζότο ή πάνω από βραστά φρέσκα φασολάκια. Δοκιμάστε τα πάνω από την ταραμοσαλάτα.

Ραδίκι (Cichorium intybus) © Andreas Rockstein Τα λουλούδια του ραδικιού έχουν ήπια γεύση και μπορούν να διακοσμήσουν φρέσκες και βραστές σαλάτες. Επίσης, μπορείτε να φτιάξετε παγάκια με ένα λουλούδι μέσα.

Τα κυριότερα λουλούδια που χρησιμοποιούνται στην μαγειρική και ζαχαροπλαστική: 

Παλιότερα, η χρήση τους περιοριζόταν στα εστιατόρια με αστέρια Michelin. Πέρα από το ότι ήταν οι κορυφαίοι μάγειροι που έφεραν την μόδα αυτή, ο άλλος λόγος ήταν ότι είναι δύσκολο να βρεθούν άνθη κατάλληλα για φαγητό: Δεν είναι μόνο το ότι δεν είναι εδώδιμα όλα τα λουλούδια, αλλά και ότι τα λουλούδια από τις ανθαγορές είναι ακατάλληλα για φαγητό. Καθώς δεν προορίζονται για το τραπέζι μπορεί να είναι ψεκασμένα με επικίνδυνα φυτοφάρμακα.

Άνθη στα Σουπερμάρκετ

Όμως, το όμορφο αισθητικό αποτέλεσμα της χρήσης των ανθέων στην μαγειρική, αλλά και το πολλές φορές ενδιαφέρον γευστικό αποτέλεσμα, πίεσαν για την επέκταση αυτής της μόδας. Στο Ηνωμένο Βασίλειο, από την πρώτη Ιουλίου η αλυσίδα σουπερμάρκετ Sainsbury’s έβαλε στο μανάβικό της συσκευασίες με εδώδιμα άνθη, βιολογικής καλλιέργειας.

Η τιμή μοιάζει πολύ ακριβή: 3,50€ τα 10g ή 350 €/kg είναι η λιανική τιμή με την οποίαν βγήκαν. Μη το βλέπετε σαν τεράστια τιμή. Τα λουλούδια είναι πολύ ελαφρά και 10g είναι μεγάλη ποσότητα: Κάθε μία από τις τέσσερις συσκευασίες στην διπλανή φωτογραφία είναι 10g ανθέων. Άλλοι παραγωγοί πωλούν λιανικώς τα λουλούδια από 0,12€ έως 0,30€ το ένα αναλόγως το μέγεθος.

Λουλούδια τρώγαμε παραδοσιακά: πέρα από τους κολοκυθανθούς, λουλούδια είναι και οι αγκινάρες, τα κουνουπίδια ή τα μπρόκολα. Το γλυκό τριαντάφυλλο είναι πολύ γνωστό σε όλη την Ελλάδα.

Τι να Προσέχουμε:

Όταν θέλουμε να χρησιμοποιήσουμε λουλούδια στο φαγητό, χρειάζεται να προσέχουμε τα παρακάτω:

1. Μη αγοράζετε λουλούδια από το ανθοπωλείο για να χρησιμοποιήσετε στο φαγητό. Τα φυτοφάρμακα που χρησιμοποιούνται στα ανθοκομικά προϊόντα δεν έχουν έγκριση για βρώσιμα άνθη. (Το ίδιο ισχύει και για τον βασιλικό: δεν αγοράζουμε από το ανθοπωλείο)
2. Να προσέχετε για τις αλλεργίες στην γύρη. Σε όλα τα λουλούδια, εκτός τα πολύ μικρά, πριν τα χρησιμοποιήσουμε για φαγητό, αφαιρούμε τους ανθήρες με την γύρη.
3. Μη χρησιμοποιείτε για φαγητό λουλούδια που δεν γνωρίζετε ακριβώς τι είδος είναι. Πολλά λουλούδια είναι τοξικά σε διάφορους βαθμούς.

Ιδέες για Συνταγές και διακόσμηση:

Για να σας διευκολύνουμε να φανταστείτε πώς θα μπορούσατε να χρησιμοποιήσετε τα λουλούδια στις μαγειρικές και ζαχαροπλαστικές σας συνταγές, καθώς και στην διακόσμηση, παραθέτουμε μερικές φωτογραφίες:

Ομελέτα με λουλούδια © George Groutas Ριζότο με λουλούδια © actappan Σαλάτα με λαχανικά και άνθη πρίμουλας © City Foodsters Κολοκυθανθοί τηγανητοί με κουρκούτι © paige_eliz Ρόκα, μαρούλι & μενεξέδες © lida Cupcakes με μενεξέδες © Jessica Lucia Κέικ καρότου διακοσμημένο με πανσέδες © distopiandreamgirl Κρέμα φλαν με λουλούδια © David Vo Μακαρόν διακοσμημένα με λεβάντα © MsSaraKelly Μους σοκολάτας και μενεξέδες © mswine Σαρλότ με μενεξέδες © distopiandreamgirl Παγωτό λεμόνι και άνθη © Emily

© ProPlant 2017 – Επιτρέπεται η αναδημοσίευση υπό τον όρο της σύνδεσης με την σελίδα proplant.gr

Ένα άγνωστο στους πολλούς λαχανικό είναι η γογγυλοκράμβη ή kohlrabi. Είναι ένα φθινοπωρινό έως χειμωνιάτικο λαχανικό, που σίγουρα θα ακουσθεί περισσότερο τα επόμενα χρόνια καθώς έχει ελάχιστες θερμίδες (27 kcal / 100 g), πολλές φυτικές ίνες και βιταμίνη C (62 mg / 100 g).

Ιδανικό λαχανικό για όσους ενδιαφέρονται για την υγεία και την δίαιτά τους, τρώγεται τόσο ωμό, σε σαλάτες τριμμένο και σαν στικς που τα βουτάμε ή όχι σε σάλτσα (πχ τζατζίκι), όσο και μαγειρεμένο.

Η γεύση του θυμίζει αρκετά τη γεύση του κοτσανιού του κουνουπιδιού ή του λάχανου, αλλά είναι πιο γλυκιά και έχει πιο απαλή γεύση. Η φρέσκια γογγυλοκράμβη, πριν προσπεράσει, μπορεί να είναι τραγανή και ζουμερή σαν μήλο, αλλά με διαφορετικό άρωμα και γεύση.

Η γογγυλοκράμβη ή γογγύλι ή γουλί θα μπορούσε να ενδιαφέρει κάποιον καλλιεργητή που θα ήθελε να διαφοροποιηθεί και να έχει με μια πολύ εύκολη καλλιέργεια μία ποικιλία στην παραγωγή του. Επίσης, θα ενδιαφέρει πολύ και του βιοκαλλιεργητές καθώς είναι εύκολη και γρήγορη καλλιέργεια, λίγο πιο εύκολη από τα λάχανα.

Καλλιέργεια

Η γογγυλοκράμβη είναι φυτό της κρύας εποχής, συγγενές με το λάχανο και η καλλιέργειά τους μοιάζει πολύ. Οι καλύτερες θερμοκρασίες για να αναπτυχθεί η γογγυλοκράμβη είναι από 4^oC έως 24^oC.

Το καλοκαίρι το γογγύλι γίνεται ξυλώδες και κακής ποιότητας. Γι’ αυτό, τα ανοιξιάτικα πρέπει να φυτεύονται νωρίς, τέλος Φεβρουαρίου ή αρχές Μαρτίου στην Κεντρική Ελλάδα. Αν μετά την φύτευση περάσουν πολλές μέρες με μέγιστη θερμοκρασία έως 7^oC, τότε θα πάνε για λουλούδι.

Τα φθινοπωρινά / χειμωνιάτικα φυτεύονται μόλις σπάσουν οι μεγάλες ζέστες. Η γογγυλοκράμβη αντέχει τους ελαφρούς παγετούς και, στην πραγματικότητα, κάνει νοστιμότερο γογγύλι στο κρύο. Τα σπορόφυτα φυτεύονται σε αποστάσεις τουλάχιστον 15 cm x 35 cm. Σε πυκνές φυτεύσεις μπορεί να μη σχηματίσουν γουλί.

Καθώς η γογγυλοκράμβη έχει πολύ επιφανειακές ρίζες ας αποφεύγουμε τα σκαλίσματα. Προτιμούμε τα χορτάρια να τα τραβάμε με το χέρι. Επίσης, για τον ίδιο λόγο, θέλει αρκετό πότισμα, 20 – 25 mm την εβδομάδα αν δεν βρέχει. Αν και αντέχει αρκετά την ξηρασία, αν μείνει για λίγο καιρό απότιστη θα κάνει ξυλώδη γογγύλια.

Καθώς είναι φυτό με πολύ γρήγορη ανάπτυξη, θέλει αρκετό άζωτο στην καλλιέργειά του, νιτρικό ή από κοπριά ή αίμα ή άλλο βιολογικό λίπασμα.

Εχθροί και ασθένειες είναι ίδια με το λάχανο, αν και είναι λιγότερο ευαίσθητη από αυτό.

Τα γογγύλια είναι έτοιμα σε 45 – 60 μέρες το φθινόπωρο. Δεν πρέπει να τα αφήνουμε να προσπερνάνε διότι γίνονται ξυλώδη. Τα μαζεύουμε όταν είναι μικρότερο από 10 cm σε διάμετρο, κόβοντάς τα σύριζα στο έδαφος. Κόβουμε τα φύλλα (τα τρυφερά είναι εξαιρετικά για σαλάτα ή μαγείρεμα). Τα γογγύλια συντηρούνται στους 0^oC και 95% υγρασία για 3 εβδομάδες. Η παραγωγή μιας καλής καλλιέργειας είναι 2-3 τόνοι το στρέμμα.

Υπάρχουν ποικιλίες άσπρες ή μοβ. Το φαγητό είναι άσπρο / υποκίτρινο και στις δύο, απλώς η εξωτερική εμφάνιση αλλάζει. Γνωστές ποικιλίες είναι η white Vienna και η purple Vienna.

Τα Γογγύλια στην Μαγειρική:

Τα γογγύλια πωλούνται με ή χωρίς φύλλα. Τα νεότερα και τρυφερότερα φύλλα είναι θαυμάσια για νωπή σαλάτα, ενώ τα μεγαλύτερα φύλλα μπορούν να γίνουν βραστή σαλάτα ή γιαχνί.

Τα γογγύλια τρώγονται:

1. Ωμά: Τρίψτε τα και κάντε μία απλή σαλάτα με αλάτι και ελαιόλαδο ή αναμίξτε τα με άλλα λαχανικά για μια μικτή σαλάτα. Στα παιδιά μπορεί να αρέσουν τριμμένα και ανακατεμένα με καρότο και λίγο κρεμμύδι και μαγιονέζα. Επίσης, μπορείτε να τα κόψετε σε ξυλάκια και να τα τρώτε βουτώντας τα σε κάποιο ντιπ ή σάλτσα της αρεσκείας σας. Στις ΗΠΑ, έχουν αρχίσει να κυκλοφορούν στικς φρέσκιας γογγυλοκράμβης σε σακουλάκια για σνακ.

2. Κεφτέδες: Τρίψτε τα γογγύλια και προσθέστε αβγό και μερικές κουταλιές αλεύρι ή φρυγανιά τριμμένη και αλατοπίπερο. Σχηματίστε πλατιούς κεφτέδες, σαν τους κολοκυθοκεφτέδες, και τηγανίστε τα ελαφριά. Τα παιδιά ξετρελαίνονται. Είναι και καλός μεζές για κρασί.

3. Ψητά: Μπορείτε να τα ψήσετε κομμένα σε χοντρές φέτες στον φούρνο, αφού τα αλείψετε με ελαιόλαδο και αλατίσετε, μέχρι να καραμελώσει το εξωτερικό (230^oC για 20-25 λεπτά).

4. Βραστά: Τα γογγύλια, αφού τα βράσετε μπορούν να χρησιμοποιηθούν σε πάρα πολλές συνταγές. Ακόμα μπορείτε να τα κάνετε θαυμάσιο πουρέ, μόνα τους ή μαζί με κουνουπίδι, με την προσθήκη βουτύρου και κρέμας γάλακτος

Όταν όλοι φτιάχνουν τις ίδιες τομάτες, όμορφες, λαμπερές κόκκινες, ομοιόμορφες, σίγουρα θέλετε η δικιά σας καλλιέργεια να ξεχωρίζει και ο καλύτερος τρόπος είναι η γεύση και το άρωμα!

Οι πιο ψαγμένοι καταναλωτές ζητούν αρωματικές τομάτες, γλυκιές, που να κάνουν την σαλάτα να ξεχωρίζει. Όσοι έχουν καταγωγή από το χωριό, θυμούνται την γιαγιά που έκοβε την σαλάτα και ευωδίαζε το σπίτι! Πώς μπορώ να φτιάξω τομάτες όπως παλιά;

Χαρακτηριστικά:

Ο καρπός της είναι στην αρχή ομοιόμορφα πρά­σινος και στην ωρίμανση παίρνει ένα ιδιαίτερο ροζ χρώμα. Το βάρος των καρπών είναι περίπου 250 γραμ­μάρια και είναι πολύ σαρκώδεις και ομοιόμορφοι.

Τα μεγάλα σκούρα πράσινα φύλλα της προστατεύουν πολύ από τον ήλιο. Ενδείκνυται για θερμοκηπιακή, αλλά και υπαίθρια μεσοπρώιμη καλλιέργεια. Τα φυτά είναι εύρωστα και έχουν ανθεκτικότητα στο Βερτιτσίλιο, το Φουζάριο και στον ιό του μωσαϊκού της τομάτας.

Δηλαδή, σε σχέση με τις παραδοσιακές απλές ροζ ποικιλίες παρουσιάζει το πλεονέκτημα ότι έχει βασικές ανθεκτικότητες σε ασθένειες.

Πρέπει να τονίσουμε, όμως, ότι προορίζεται για την τοπική αγορά και όχι για μακρινό ταξίδι. Η διάρκεια της μετασυλλεκτικής ζωής της είναι 5 ημέρες.

Με λίγα λόγια:

Η τομάτα VP-2 F1 είναι μία νόστιμη ροζ τομάτα που απευθύνεται στην τοπική αγορά. Βάζοντάς την στην παραγωγή σας, μπορείτε να τραβήξετε την προσοχή των καταναλωτών που ψάχνουν για κάτι το ξεχωριστό!

Έχει πλέον αρχίσει η εποχή της φύτευσης της υπαίθριας τομάτας. Όλοι ψάχνουμε να βρούμε ένα καλύτερο υβρίδιο για να μας βοηθήσει τόσο στην παραγωγή, όσο και στις πωλήσεις.

Το ιδανικό υβρίδιο τομάτας πρέπει να είναι παραγωγικό, σταθερό, ανθεκτικό στις αρρώστιες, με ομοιόμορφους καρπούς, αλλά και εμφάνιση και γεύση που να ξεχωρίζουν και να κάνουν τους καταναλωτές να τους προτιμούν και αγοράζουν.