Τι είναι το Κινέζικο λάχανο;

Το Κινέζικο λάχανο, με επιστημονική ονομασία Brassica rapa, είναι ένα φυλλώδες λαχανικό που χρησιμοποιείται πολύ στην Ασιατική κουζίνα. Οι δύο κύριοι τύποι του είναι:

1. Το Κινεζικό λάχανο (napa) που είναι η πιο γνωστή μορφή και αυτή που είναι η συνήθης στην Ελλάδα. Έρχεται σε μακριά κυλινδρική μορφή με φύλλα ανοιχτοπράσινα με μεγάλα άσπρα νεύρα που σχηματίζουν μια σφικτή κεφαλή. Η γεύση είναι ελαφρώς γλυκιά και η υφή τραγανή.
2. Το Μποκ Τσόι, επίσης γνωστό και σαν Πακ Τσόι ή λάχανο του Πεκίνου. Αυτός ο τύπος Κινέζικου λάχανου έχει σκούρα πράσινα φύλλα με λευκούς μεγάλους μίσχους. Έχει μια ήπια ελαφρώς πικρή γεύση και μαλακιά υφή.

Στην Ελλάδα, ζήτηση υπάρχει για το πρώτο, το Κινεζικό λάχανο ή λάχανο νάπα.

Πώς καλλιεργείται;

Έδαφος:

Το Κινέζικο λάχανο είναι μια καλλιέργεια δροσερής εποχής που προτιμά γόνιμα, καλά στραγγιζόμενα εδάφη με pH μεταξύ 6 και 7,5. Το pH είναι λιγότερο κρίσιμο από άλλους παράγοντες, όπως η γονιμότητα του εδάφους ή η παροχή επαρκούς ποσότητας ύδατος. Παρ’ όλα αυτά, στα όξινα και πολύ αλκαλικά εδάφη, ο παραγωγός θα πρέπει να κάνει κατάλληλες επεμβάσεις.

Στο Κινέζικο λάχανο δεν ταιριάζουν τα σκληρά αργιλώδη ή τα αμμώδη εδάφη.

Αν είναι δυνατόν, μερικές εβδομάδες πριν την φύτευση, προσθέστε κομπόστ ή χωνεμένη κοπριά και ξανά όταν θα μεταφυτεύσετε τα λάχανα, ώστε το έδαφος να είναι πλούσιο και θρεπτικό.

Αν δεν μπορείτε να διασφαλίσετε ότι τα φυτά θα μπορούν να απορροφούν επαρκές νερό και θρεπτικά στοιχεία για μια γρήγορη ανάπτυξη, καλύτερα να μη καλλιεργήσετε κινέζικα λάχανα.

Επίσης, μη τα φυτεύετε σε αγρούς όπου τα τελευταία 4 χρόνια έχετε καλλιεργήσει λαχανοκουνούπιδα ή ρέβες ή γογγύλια.

Αποστάσεις:

Φυτεύετε το κινεζικό λάχανο σε αποστάσεις 30 – 45 cm σε γραμμές 45 έως 75 cm μακριά. Φυτεύετέ το στις μικρότερες αποστάσεις για να πάρετε μικρότερο κεφάλι ή στις μεγαλύτερες για μεγαλύτερο. Ό,τι ζητά η αγορά σας. Υπάρχουν ποικιλίες που πάνε καλύτερα σε πυκνή ή αραιή φύτευση. Η πολύ πυκνή φύτευση θα οδηγήσει σε μικρές κεφαλές.

Κλίμα:

Το Κινέζικο λάχανο είναι ένα φυτό δροσερών εποχών που προτιμά θερμοκρασίες μεταξύ 10 και 24 ^oC. Αντέχει σε ελαφρούς παγετούς, αλλά η έκθεσή του σε νυχτερινές θερμοκρασίες κάτω των 10 ^oC για αρκετές μέρες και μετά σε μεγαλύτερες θερμοκρασίες, θα το οδηγήσει σε ξεβλάστωμα. Σε ήπια κλίματα μπορεί να καλλιεργείται όλον τον χρόνο. Η ιδανική θερμοκρασία εδάφους είναι μεταξύ 15 και 18 ^oC.

Τις δροσερές εποχές προτιμά πλήρη έκθεση στον ήλιο. Το καλοκαίρι όμως, προτιμά καλλιέργεια σε δικτυοκήπιο. Σε πολύ ζεστές περιοχές, αποφεύγετε την καλλιέργεια από Μάιο έως τον Αύγουστο.

Νερό:

Το Κινέζικο λάχανο χρειάζεται σταθερή υγρασία για να μεγαλώνει καλά. Ποτίζετε τα φυτά μία ή δύο φορές την εβδομάδα καλά, αναλόγως με τον καιρό και τις συνθήκες του εδάφους, αποφεύγοντας την υπερβολική υγρασία, αλλά και την ξηρασία. Το καλοκαίρι, χρειάζεται καθημερινό πότισμα. Αποφεύγετε την τεχνητή βροχή. Το λίγο νερό οδηγεί σε κακή ανάπτυξη και πικράδα. Το πολύ νερό μπορεί να οδηγήσει σε ασθένειες.

Λίπανση:

Σε γόνιμα εδάφη, το Κινέζικο λάχανο συνήθως δεν χρειάζεται λίπανση πριν την φύτευση. αρκεί το κομπόστ και η χωνεμένη κοπριά. Εννοείται ότι συνιστάται η ανάλυση του εδάφους.

Στην διάρκεια της αναπτύξεως, συνιστάται η χρήση ενός πλήρους λιπάσματος.

Εχθροί και Ασθένειες:

Το Κινέζικο λάχανο υποφέρει περίπου από τα ίδια έντομα και ασθένειες με το κοινό λάχανο.
Από έντομα: τα Trichoplusia, Plutella xylostella, σκώρος του λάχανου, πράσινο σκουλήκι, σιδηροσκώληκες, αφίδες, σκαθάρια Phyllotreta, μύγα του λάχανου (Delia radicum) είναι οι κυριότεροι εχθροί του Κινέζικου λάχανου.

Οι κυριότερες ασθένειες είναι η Αλτερνάρια, η Ξανθομονάδα και η Plasmodiofora brassicae. Η τετραετής αμειψισπορά είναι σημαντικό μέτρο αντιμετωπίσεως αυτών των ασθενειών.

Γενικώς, τα έντομα θα προτιμήσουν το Κινέζικο λάχανο από τις διπλανές καλλιέργειες.

Συλλογή και Αποθήκευση:

Συλλέξατε το Κινέζικο λάχανο όταν έχει φθάσει σε χρήσιμο μέγεθος. Θα πρέπει να δείχνει συμπαγές, αλλιώς μπορεί να χρειάζεται λίγες μέρες ακόμα.

Το Κινέζικο λάχανο δεν μπορεί να διατηρηθεί έτοιμο στον αγρό όπως το κοινό λάχανο. Συλλέξατε εγκαίρως. Αλλιώς μπορεί να ξεβλαστώσει.

Αντέχει σε θερμοκρασίες λίγο κάτω από το 0, αν και δεν είναι ανθεκτικό όπως το κοινό λάχανο.

Το Κινέζικο λάχανο μπορεί μετασυλλεκτικώς να διατηρηθεί για εβδομάδες ή μήνες σε ψυγείο σε θερμοκρασία 0 έως 4 ^oC και υγρασία 95%

Άλλος τρόπος συντηρήσεως είναι σαν ψιλοκομμένο τουρσί, το οποίο διατηρείται και στην κατάψυξη αλλά και αποστειρωμένο σε κονσέρβα.

Συνταγές:

Ξινολάχανο (Sauerkraut) από Κινέζικο λάχανο:

Υλικά:

• 10 κιλά Κινέζικο λάχανο
• 250 γραμμάρια αλάτι χοντρό

Οδηγίες:

1.  Κόβετε το λάχανο, με μαντολίνο το σκληρό κάτω τμήμα και μαχαίρι το μαλακότερο πάνω τμήμα
2. Προσθέτετε 250 γραμμάρια αλάτι ή 25 γραμμάρια ανά κιλό λάχανο και ανακατεύετε καλά
3. Τοποθετείτε σε μεγάλα γυάλινα βάζα και το πιέζετε όχι πάρα πολύ.
4. Βάζετε τα καπάκια, αλλά δεν τα βιδώνετε για να φεύγουν τα αέρια που σχηματίζονται από την ζύμωση. Τοποθετείτε τα βάζα μέσα σε μια λεκάνη ή ταψί διότι μπορεί να υπερχειλίσουν υγρά.
5. Σε 4 μέρες ή περισσότερο, αν ο καιρός είναι κρύος, θα έχει τελειώσει η ζύμωση. Τότε σφίγγετε καλά τα καπάκια και τοποθετείτε τα βάζα σε σκιερό και δροσερό μέρος ή, καλύτερα, στο ψυγείο.

Επιλέγοντας Ντομάτα για Καλλιέργεια

Η ντομάτα είναι ίσως η πιο κερδοφόρα καλλιέργεια — αν φυσικά επιλέξετε τη σωστή ποικιλία. Υπάρχουν δεκάδες διαθέσιμες ποικιλίες, υβριδικές ή παραδοσιακές, με διαφορετικές απαιτήσεις και επιδόσεις. Δεν είναι όμως όλες κατάλληλες για κάθε περίπτωση.

Οι ποικιλίες της ντομάτας είναι σαν τα αυτοκίνητα: άλλες είναι φτιαγμένες για αυτοκινητόδρομο, άλλες για την πόλη, άλλες για off-road. Κάποιες προσπαθούν να κάνουν τα πάντα — και τελικά δεν διακρίνονται πουθενά.

Ο παραγωγός, όμως, δεν αναζητά κάτι “μέσο”. Αναζητά την καλύτερη ποικιλία για τις δικές του ανάγκες.

Βασικά Κριτήρια Επιλογής

1. Ποιότητα και χαρακτηριστικά του καρπού
2. Τρόπος καλλιέργειας: Ύπαιθρος, ψυχρό τούνελ ή θερμοκήπιο;
3. Ανάπτυξη: Αναρριχώμενη ή χαμηλή ποικιλία;

1. Ποιότητα και Χαρακτηριστικά Καρπού

Οι καταναλωτές ενδιαφέρονται για:

Ντομάτες σε διάφορα χρώματα και σχήματα

• Γεύση
• Γλυκύτητα
• Άρωμα
• Συνεκτικότητα

Οι παραγωγοί και οι έμποροι δίνουν έμφαση σε:

• Ομοιομορφία καρπών
• Αντοχή στη μεταφορά και το ράφι

Επιπλέον, θα πρέπει να εξετάσετε:

• Μέγεθος: μεγάλη, μεσαία, τύπου Saladette, ντοματίνια
• Σχήμα: στρογγυλό, βελανίδι κ.ά.
• Χρώμα: εκτός από κόκκινο, υπάρχει ροζ, κίτρινο, μαύρο, δίχρωμο — και το κοινό έχει αρχίσει να τα αγαπάει.

2. Πού θα Καλλιεργηθεί;

Οι συνθήκες του περιβάλλοντος παίζουν τεράστιο ρόλο:

Θερμοκήπιο

• Ποικιλίες ανθεκτικές σε ασθένειες όπως η κλαδοσπορίαση
• Επιλεγμένες για ελεγχόμενη υγρασία και θερμοκρασία

Ψυχρό τούνελ

• Πιο ευμετάβλητες συνθήκες
• Ορισμένες ποικιλίες θερμοκηπίου αποδίδουν και εδώ, αλλά όχι όλες

Ύπαιθρος

• Περισσότεροι εχθροί και ασθένειες
• Λιγότερη υγρασία = λιγότερες μυκητολογικές ασθένειες
• Οι ποικιλίες πρέπει να έχουν σθένος και αντοχή

3. Αναρριχώμενη ή Χαμηλή;

Χαμηλές ντομάτες σε θερμοκήπιο

Αναρριχώμενες

• Μεγαλύτερη παραγωγή
• Πιο εύγευστοι καρποί (λόγω περισσότερης φυλλικής επιφάνειας)
• Απαιτούν συνεχή φροντίδα (βλαστολόγημα, στήριξη, κλάδεμα)

Χαμηλές

• Λιγότερη εργασία
• Συγκεντρωμένη παραγωγή (ιδανική για σύντομη συγκομιδή)
• Κατάλληλες όταν δεν υπάρχει διαθέσιμο εργατικό δυναμικό

Σύνοψη & Επιλογή Ποικιλίας

Πριν επιλέξετε ποικιλία, εξετάστε:

• Τι ζητά η αγορά σας: μέγεθος, χρώμα, σχήμα, διάρκεια παραγωγής
• Πού θα καλλιεργήσετε: θερμοκήπιο, τούνελ ή ύπαιθρο
• Τι είδους παραγωγή επιθυμείτε: συνεχόμενη ή συγκεντρωμένη

Αν έχετε εμπειρία:

• Κρατήστε το 80% της καλλιέργειας σε γνωστές, επιτυχημένες ποικιλίες
• Δοκιμάστε 1-2 νέες σε ποσοστό έως 20%, για σταδιακή ένταξη τα επόμενα χρόνια

Αν ξεκινάτε τώρα:

• Δείτε τι καλλιεργείται στην περιοχή σας, σε παρόμοιες συνθήκες
• Αν δεν υπάρχει τοπική εμπειρία, αναζητήστε περιοχές με παρόμοιο κλίμα (όχι π.χ. Ιεράπετρα αν βρίσκεστε στην Καβάλα)

Γενικά

Η ντομάτα είναι μια απαιτητική καλλιέργεια σε θρεπτικά στοιχεία και αποδίδει υψηλές σοδειές μόνο όταν καλλιεργείται σε πλούσιο, καλά ισορροπημένο έδαφος. Η σωστή λίπανση είναι κρίσιμη σε κάθε στάδιο – από τη μεταφύτευση μέχρι την καρπόδεση και την ωρίμανση.

Στόχος αυτού του άρθρου είναι να παρουσιάσει βασικές αρχές λίπανσης για υπαίθριες και θερμοκηπιακές καλλιέργειες ντομάτας. Παρ’ όλα αυτά, κάθε επαγγελματίας παραγωγός πρέπει να στηρίζεται σε ανάλυση εδάφους και σε εξειδικευμένες συμβουλές από γεωπόνο ή τεχνικό σύμβουλο.

Οι Ανάγκες της Ντομάτας σε λίπασμα:

Η ντομάτα δεν έχει σταθερές ανάγκες σε λίπανση. Αντίθετα, η απορρόφηση των θρεπτικών στοιχείων μεταβάλλεται σημαντικά ανάλογα με το στάδιο ανάπτυξης. Μπορούμε να ξεχωρίσουμε τέσσερις βασικές φάσεις:

1️⃣ Μεταφύτευση έως Δέσιμο Πρώτης Ανθοταξίας (~4 εβδομάδες):
Ζήτηση σε θρεπτικά είναι χαμηλή. Η ντομάτα χρειάζεται περιορισμένες ποσότητες, καθώς το ριζικό της σύστημα αναπτύσσεται.

2️⃣ Ανθοφορία έως Καρποφορία Πρώτων Σταυρών (~9 ακόμα εβδομάδες):
Η περίοδος με τη μεγαλύτερη απαίτηση σε λίπανση.

• Άζωτο (Ν) και φωσφόρος (P) είναι απαραίτητα για ανάπτυξη.

• Κάλιο (K) απορροφάται σε μεγάλες ποσότητες για τον σχηματισμό των καρπών.

3️⃣ Κορύφωση Συγκομιδής (~5 εβδομάδες ακόμα):

• Η ζήτηση σε κάλιο μειώνεται.

• Άζωτο, ασβέστιο (Ca) και μαγνήσιο (Mg) αποκτούν προτεραιότητα για τη διατήρηση της ποιότητας.

4️⃣ Τέλος Καλλιέργειας (~2 ακόμα εβδομάδες):

• Παύει η απορρόφηση των περισσότερων στοιχείων.

• Φωσφόρος και ασβέστιο παραμένουν σημαντικά για την ωρίμανση και πρόληψη ανωμαλιών.

💡 Σημείωση: Οι διάρκειες αυτές μεταβάλλονται ελαφρώς ανάλογα με το αν καλλιεργείται υψηλή (αναρριχώμενη) ή χαμηλή ντομάτα. Οι διάρκειες αναφέρονται σε υπαίθρια τομάτα.

Οργανική Ουσία: Βάση για υγιή καλλιέργεια

Η ντομάτα αποδίδει καλύτερα σε εδάφη πλούσια σε οργανική ουσία – βελτιώνεται η δομή του εδάφους, η συγκράτηση θρεπτικών και η μικροβιακή δραστηριότητα.

🌱 Πριν τη φύτευση:
Ενσωματώστε 5 cm κομπόστ ή άλλη ώριμη οργανική ύλη στα πρώτα 10–15 cm του εδάφους.
Αν χρησιμοποιείται αγελαδινή κοπριά, αποφύγετε ποσότητες άνω των 4 τόνων/στρέμμα, ώστε να μην υπερφορτωθεί το έδαφος με άζωτο.

🌾 Χλωρή λίπανση:
Σε υπαίθριες καλλιέργειες, είναι πολύ αποτελεσματική η επίσπορη χλωρή λίπανση (π.χ. βίκος, λούπινο) που ενσωματώνεται περίπου 1 μήνα πριν τη φύτευση.
⚠️ Σημειώστε ότι οι μικροοργανισμοί που αποδομούν τη χλωρή μάζα καταναλώνουν άζωτο — γι’ αυτό συστήνεται μια μικρή ενίσχυση με νιτρικό άζωτο.

Τα επιμέρους θρεπτικά στοιχεία

1.  Άζωτο (N): Ανάπτυξη – με μέτρο όμως!

Το άζωτο είναι απαραίτητο για τη βλαστική ανάπτυξη, αλλά χρειάζεται προσοχή στην ποσότητα και μορφή.

📈 Πότε το χρειάζεται η ντομάτα:

• Από την καρπόδεση μέχρι τα μέσα της συγκομιδής η ζήτηση είναι πολύ υψηλή.

• Προς το τέλος της καλλιέργειας, η ανάγκη μειώνεται σταδιακά.

⚠️ Υπερβολικό άζωτο = πρόβλημα:

• Οδηγεί σε υπερβολική βλάστηση,

• Καθυστερεί την καρποφορία,

• Μειώνει την ποιότητα των καρπών.

🔄 Μορφές αζώτου και επίδραση:

🧩 Στρατηγική παραγωγού:
Ο παραγωγός μπορεί να ρυθμίσει την αναλογία νιτρικού/αμμωνιακού αζώτου ανάλογα με την πορεία της καλλιέργειας:
– Πιο νιτρικό (>=75% συνολικού) -> έλεγχος αναπτύξεως
– Πιο αμμωνιακό (>=25%) -> ενίσχυση βλαστήσεως

2. Φωσφόρος (P): Ρίζες, Πρωιμότητα και… Κούφιες Ντομάτες

Ο φωσφόρος είναι ζωτικός για την ανάπτυξη ριζικού συστήματος και την πρωιμότητα της παραγωγής. Περισσότερο από 75% του φωσφόρου που απορροφάται από το φυτό, καταλήγει τελικά στους καρπούς.

🕓 Πότε να εφαρμοστεί:

• Οι κύριες δόσεις πρέπει να δίνονται στην αρχή της καλλιέργειας, κοντά στη μεταφύτευση.

❄️ Θερμοκρασία εδάφους:

• Σε χαμηλές θερμοκρασίες, μειώνεται η απορρόφηση φωσφόρου.

• Τα φυτά δείχνουν τότε μοβ απόχρωση στα φύλλα — χαρακτηριστικό σύμπτωμα έλλειψης.

3. Κάλιο (K): Το στοιχείο της ποιότητας

Το κάλιο συνδέεται με την γεύση, τον χρωματισμό και τη συνοχή των καρπών.

🍅 Γιατί είναι κρίσιμο:

• Βοηθά στη μετακίνηση σακχάρων και ενισχύει το χρώμα.

• Υποστηρίζει και την ανάπτυξη ριζικού συστήματος, όπως ο φωσφόρος.

📆 Πότε το χρειάζεται περισσότερο:

• Κατά τις βραχείες ημέρες του έτους, η ντομάτα απορροφά 2–3 φορές περισσότερο κάλιο από άζωτο.

⚠️ Έλλειψη καλίου:

• Μπορεί να προκαλέσει ανώριμο ή ανομοιόμορφο χρωματισμό στους καρπούς.

• Συχνά συνδυάζεται με δευτερογενή έλλειψη μαγνησίου, καθώς τα δύο στοιχεία ανταγωνίζονται στην απορρόφηση.

4. Μαγνήσιο (Mg): Η λεπτομέρεια που κάνει τη διαφορά

Το μαγνήσιο είναι βασικό για τη φωτοσύνθεση και την πυκνότητα των ιστών.

💪 Επιδράσεις:

• Καλή λίπανση με Mg οδηγεί σε σφιχτούς και ποιοτικούς καρπούς.

• Η έλλειψή του εμφανίζεται συχνά όταν υπάρχει υπερβολικό κάλιο.

5. Ασβέστιο (Ca): Ασπίδα κατά της ξηρής κορυφής

Το ασβέστιο είναι απαραίτητο για την αντοχή των κυτταρικών τοιχωμάτων και την πρόληψη φυσιολογικών διαταραχών.

☠️ Έλλειψη Ca → Ξηρή κορυφή:

• Ένα από τα πιο συχνά προβλήματα σε θερμοκήπια και υπαίθρια καλλιέργεια.

🧴 Διόρθωση με ψεκασμό:

• 4 g/L άνυδρο χλωριούχο ασβέστιο, ή

• 7.5–10 g/L νιτρικό ασβέστιο.

📌 Σημείωση: Οι διαφυλλικοί ψεκασμοί πρέπει να γίνονται τακτικά και να συνδυάζονται με καλό πότισμα, για να υπάρχει επαρκής ροή ασβεστίου στο φυτό.

📋 Φυλλοδιαγνωστική: Τι δείχνουν τα φύλλα;

Η ανάλυση φύλλων είναι ένα πολύτιμο εργαλείο για την εκτίμηση των επιπέδων θρεπτικών στοιχείων στο φυτό και την πρόληψη προβλημάτων.

Ο παρακάτω πίνακας δείχνει τα φυσιολογικά επίπεδα και τα κατώφλια τροφοπενίας για βασικά μακρο- και ιχνοστοιχεία στη ντομάτα:

📚 Πηγή: ADAS “Diagnosis of Mineral Disorders in Plants”, London 1987

Τι λίπασμα να χρησιμοποιήσω;

Η επιλογή λιπάσματος εξαρτάται από τη σύσταση του εδάφους και τις ανάγκες της καλλιέργειας. Για να γίνει σωστή επιλογή, είναι απαραίτητη η ανάλυση εδάφους. Χωρίς αυτή, μιλάμε μόνο για ενδεικτικές επιλογές.

✅ Αν υπάρχει ανάλυση εδάφους:

🔬 Ισορροπημένο έδαφος:
→ Προτιμήστε λίπασμα με λίγο άζωτο και περισσότερο φώσφορο, π.χ. 5-10-10.

🌱 Φτωχό σε άζωτο:
→ Επιλέξτε ισορροπημένο λίπασμα, π.χ. 10-10-10 ή 12-12-17.

❗ Αν δεν υπάρχει ανάλυση:

🎯 Αν στο παρελθόν η καλλιέργεια δεν είχε προβλήματα:
→ Υποθέστε ισορροπημένο έδαφος και χρησιμοποιήστε λίπασμα με έμφαση στο φωσφόρο.

Προσοχή στο Άζωτο!

⚠️ Η υπερβολική λίπανση με άζωτο οδηγεί σε:

• Υπερβολική βλάστηση,

• Ανοιχτοπράσινο φύλλωμα,

• Λίγους ή καθυστερημένους καρπούς.

🚫 Αποφύγετε το Χλώριο!

Η ντομάτα είναι ευαίσθητη στο χλώριο.
📌 Μην χρησιμοποιείτε λιπάσματα που περιέχουν χλωριούχο κάλιο (KCl) – προτιμήστε θειικό ή νιτρικό κάλιο.

Παραδείγματα Λιπάνσεως Ντομάτας

Η ακόλουθη πρόταση βασίζεται στις συνιστώμενες απαιτήσεις της τομάτας σε θρεπτικά στοιχεία, όπως παρουσιάζονται στον πίνακα του Henri Zuang (CTIFL: “Fertilisation des Cultures Légumières”):

Συνιστώμενη Λίπανση Τομάτας ανά στρέμμα σε μονάδες:

(Henri Zuang, CTIFL : “Fertilisation des Cultures Légumières”)

Υπαίθρια φρέσκια τομάτα:

• ✅ Πρόγραμμα Λίπανσης – Υπαίθρια Φρέσκια Τομάτα

  🧑‍🌾 Πριν τη φύτευση:

  • Εφαρμόζουμε όλο τον φωσφόρο και τα 4/5 του καλίου.

  🌱 Κατά τη φύτευση:

  • Προσθέτουμε 6 μονάδες αζώτου, μέρος των οποίων μπορούμε να εφαρμόσουμε στο πρώτο πότισμα με υδατοδιαλυτό λίπασμα.

  🍅 Κατά την παραγωγή:

  • Το υπόλοιπο άζωτο εφαρμόζεται σε 2–3 δόσεις, ξεκινώντας από την άνθιση του πρώτου σταυρού.

  • Το υπόλοιπο κάλιο εφαρμόζεται περίπου στα μέσα της συγκομιδής.

  🕐 Παρατεταμένη καλλιέργεια (μετά τον 5ο σταυρό):

  • Συνεχίζουμε με εφαρμογές κάθε 10 ημέρες, δίνοντας άζωτο και κάλιο σε μικρές δόσεις.

Τομάτα Θερμοκηπίου:

Ανοιξιάτικη καλλιέργεια:

🌱 Εκκίνηση καλλιέργειας:

• Ξεκινάμε με καλή βασική λίπανση σε φωσφόρο (P) και κάλιο (K).

• Το άζωτο (N) πρέπει να μην ξεπερνά τις 5 μονάδες/στρέμμα σε αυτό το στάδιο.

💡 Αν η ανάγκη σε φωσφόρο είναι ≤ 20 μονάδες/στρέμμα και το έδαφος δεν είναι ασβεστούχο, μπορεί να δοθεί σε μία δόση κατά τη βασική λίπανση.

🍅 Καλλιεργητική περίοδος:

• Το άζωτο και το κάλιο εφαρμόζονται σταδιακά, από τον πρώτο σταυρό έως 15 ημέρες πριν το τέλος της καλλιέργειας.

• Ο λόγος Ν:Κ πρέπει να προσαρμόζεται:

📌 Ο λόγος αυτός βοηθά στην ισορροπία βλάστησης – καρποδέσεως και την ποιότητα καρπών.

🍂 Φθινοπωρινή Καλλιέργεια (Φύτευση τέλη Ιουλίου)

Η φθινοπωρινή τομάτα έχει διαφορετικές ανάγκες λίπανσης λόγω:

• υψηλής θερμοκρασίας εδάφους (έντονη νιτροποίηση),

• υπολειμμάτων λιπασμάτων από την προηγούμενη καλλιέργεια.

🧪 Έδαφος με >50 ppm άζωτο:

→ Μην προσθέσετε άζωτο στη βασική λίπανση.

🌿 Φώσφορος και βασική λίπανση:

→ Αυτή την εποχή έχουμε καλή απορρόφηση φωσφόρου,
→ Αν υπάρχουν υπόλοιπα από προηγούμενη καλλιέργεια, μπορεί να παραληφθεί τελείως η βασική λίπανση.

📉 Λιπάνσεις κατά την παραγωγή:

Λόγω μικρότερης συνολικής παραγωγής, οι ποσότητες είναι χαμηλότερες από την άνοιξη.

📚 Βιβλιογραφία

• Henri Zuang, CTIFL, La Fertilisation des Cultures Légumières, Paris, 1982

• Geoffrey Winsor, Peter Adams, ADAS, Diagnosis of Mineral Disorders in Plants, London, 1987

• Fiche Technique : Tomate sous Serre, INRA/CTIFL

• Optimisation de la Fertilisation et Essais de Variétés pour la Production de Tomates en Grands Tunnels, (έκδοση τεχνικής υπηρεσίας)

Το κλίμα αλλάζει. Αυτό δεν το λένε μόνον οι επιστήμονες, αλλά το παρατηρούν στην πράξη οι αγρότες.

Ήδη, την εικοσαετία 1996 – 2016, είχαμε σημαντικές αλλαγές και στην Ελλάδα, σε σχέση με την εικοσαετία 1975 – 1995. Το κλίμα έγινε Μεσογειακό σε αρκετές περιοχές όπου ήταν Θαλάσσιο Νότιο, συμφώνως με την Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Περιβάλλοντος.

Οι περιοχές που το κλίμα έγινε Μεσογειακό, όπως ορίζεται από την ΕΥΠ, περιλαμβάνουν περιοχές της Φθιώτιδας, της Θεσσαλίας, Κατερίνης και Θεσσαλονίκης και Ηλείας. Σήμερα, σε αυτές τις περιοχές μπορούν και καλλιεργούνται πιο ευαίσθητα στις χαμηλές θερμοκρασίες φυτά από ό,τι την εικοσαετία 1975 – 1995.

Γενικώς, έχει συντελεστεί ήδη μία μετατόπιση κλιματικών ζωνών προς τον βορά.

Στην Ανατολική Ευρώπη, οι αγροκλιματικές ζώνες μεταναστεύουν βορείως περίπου 100 km κάθε δεκαετία, τα τελευταία 40 χρόνια[i].

Στην Βόρεια Γερμανία, στο κρατίδιο της Κάτω Σαξονίας, η μέση θερμοκρασία έχει ανέβη 2^oC και αρκετοί αγρότες έχουν αρχίσει να καλλιεργούν βερίκοκα και νεκταρίνια, πράγμα αδύνατον παλαιότερα, ενώ στην Δανία, Σουηδία, Ηνωμένο Βασίλειο προωθούν την παραγωγή οίνου.

Στην Σικελία, αγρότες έχουν αρχίσει να δίνουν λιγότερη σημασία στην ελαιοκαλλιέργεια ή την παραγωγή εσπεριδοειδών και στρέψαν την προσοχή τους σε καλλιέργειες μάνγκο, αβοκάντο, παπάγια και λίτσι, που είναι πιο προσοδοφόρες. Αυτά ήταν καλλιέργειες των τροπικών χωρών, αλλά πλέον έχουν επεκταθεί στην Μεσόγειο.

Την ίδια στιγμή, καθώς οι χειμώνες είναι ηπιότεροι, φυτά που απαιτούν ένα μίνιμουμ εκθέσεως σε χαμηλές θερμοκρασίες για να σχηματίσουν ανθικές καταβολές, υποφέρουν. Σε αυτές τις παραμεσόγειες περιοχές, οι αγρότες πειραματίζονται με φυτά που δεν χρειάζονται κρύο τον χειμώνα.

Αντιστρόφως, τα διετή φυτά, όπως λάχανο, πατζάρι, σέλινο, καρότο, που αν εκτεθούν σε αρκετό κρύο στην αρχή της καλλιέργειας ξεβλαστώνουν, μπορεί να δουν την περίοδο καλλιεργείας τους να μεγαλώνει, με νωρίτερα φυτέματα κάθε χρόνο.

Η άνοδος των θερμοκρασιών δεν επιτρέπει στις καλλιέργειες να συσσωρεύουν αρκετό βιολογικό υλικό, με αποτέλεσμα και η παραγωγή να φθίνει και η ποιότητα να υποφέρει. Στην Πορτογαλία, εκτιμάται ότι η απόδοση των σιτηρών θα μειωθεί 2-2,9 kg το στρέμμα μέχρι το τέλος του αιώνα, ενώ αρκετές μελέτες προειδοποιούν ότι η ποιότητα του Ισπανικού κρασιού θα υποφέρει[ii].

Η άνοδος των θερμοκρασιών δεν επηρεάζει μόνον τις καλλιέργειες. Υπάρχουν και εχθροί και ασθένειες που ευνοούνται όπως ο δάκος της ελιάς. Οι ελαιώνες της Ιταλίας πλέον επηρεάζονται σε βαθμό 80% από τον δάκο.

Επίσης, η ξηρασία το καλοκαίρι επεκτείνεται πολύ σε όλην την Ευρώπη. Οι Γερμανοί αγρότες υποφέρανε φέτος το τρίτο κατά σειράν καλοκαίρι με ξηρασία.

Πώς να προσαρμοστεί η Ευρωπαϊκή Γεωργία;

Άρδευση

Για να αντιμετωπίσουν την κλιματική αλλαγή, οι Ευρωπαίοι αγρότες πρέπει να αρχίσουν να βασίζονται στην άρδευση. Αυτό μπορεί να μη είναι τόσο φανερό στην Ελλάδα, που, με την εξαίρεση της Μάλτας, είναι η χώρα που αρδεύει το μεγαλύτερο ποσοστό των καλλιεργούμενων επιφανειών στην Ευρώπη[iii].

Η βελτίωση της αποδόσεως της αρδεύσεως είναι σημαντική. Αυτή περιλαμβάνει συλλογή του νερού της βροχής, στοχευμένη χρήση του αρδευτικού ύδατος (πχ στάγδην άρδευση), αλλά και επιλογή νέων η παλαιών ποικιλιών πιο ανθεκτικών στην ξηρασία.

Στους ελαιώνες, το σωστό κλάδεμα αλλά και η μη καλλιέργεια του εδάφους, με καταστροφή των ζιζανίων, βελτιώνει την αξιοποίηση του νερού.

Η αλλαγή καλλιεργειών, όπως από ελιές σε φιστικιές που αντέχουν τα πολύ θερμά και ξηρά καλοκαίρια, μπορεί να είναι μία λύση.

Ζέστη

Οι αυξημένες θερμοκρασίες, τόσο του καλοκαιριού, όσο και του χειμώνα, επιτρέπουν στους παραγωγούς να στραφούν σε πιο προσοδοφόρες τροπικές καλλιέργειες όπως μάνγκο, αβοκάντο, λίτσι, γκουάβα και παπάγια[iv].

Στον χώρο των λαχανικών, θα επεκταθεί η χρήση σκιάσεως (δικτυοκήπια) το καλοκαίρι. Η σκίαση όχι μόνον προστατεύει από τις υψηλές θερμοκρασίες, αλλά και μειώνει την ανάγκη σε άρδευση και μπορεί να προσαρμοσθεί να προστατεύει και από τις εντομολογικές προσβολές.

Γενικότερα μέτρα

Οι αγρότες πρέπει πλέον:

• να αναπροσαρμόσουν τις παραδοσιακές ημερομηνίες σποράς, εφαρμογής φυτοφαρμάκων ή συλλογής.
• Να επιλέγουν καλλιέργειες και ποικιλίες προσαρμοσμένες στις νέες συνθήκες διάρκειας της παραγωγικής περιόδου και νέες θερμοκρασίες.
• Να προσαρμόσουν τις καλλιέργειες χρησιμοποιώντας όλο το διαθέσιμο γενετικό υπόβαθρο, ακόμα και ποικιλίες που έχουν αναπτυχθεί με γενετική μηχανική.
• Να αναπροσαρμόσουν την άμυνα απέναντι σε εχθρούς και ασθένειες στις καινούργιες συνθήκες χρησιμοποιώντας ολοκληρωμένα προγράμματα καταπολεμήσεως.
• Να χρησιμοποιούν το νερό πιο αποτελεσματικώς με φειδώ, αποθηκεύοντας νερό της βροχής όπου είναι δυνατόν.
• Να βελτιώνουν την δομή του εδάφους, πχ με χλωρή λίπανση, ώστε να αυξάνεται η οργανική ουσία που επιτρέπει στο έδαφος να συγκρατεί περισσότερη υγρασία.

Συμπέρασμα:

Η κλιματική αλλαγή είναι εδώ και επηρεάζει την γεωργική παραγωγή. Οι αγροκλιματικές ζώνες μεταναστεύουν βορείως μέχρι και 100 km κάθε δεκαετία.

Οι αγρότες πρέπει να προσαρμοσθούν αυξάνοντας τις αρδευόμενες εκτάσεις και αλλάζοντας καλλιέργειες ή ποικιλίες. Πρέπει να επιλέγουν είδη και ποικιλίες που είναι πιο ανθεκτικές στα ξηρά και θερμά καλοκαίρια.

Είναι η εποχή που φυτεύουμε λάχανα. Στην αγορά, υπάρχουν πάρα πολλά υβρίδια και ποικιλίες.

Το ερώτημα είναι: ποιο είναι το καλύτερο λάχανο για μένα;

Για να απαντήσουμε, χρειάζεται να γνωρίζουμε σε ποια αγορά θα πάει το λάχανο. Για τι θα το χρησιμοποιήσουν οι καταναλωτές; Για σαλάτα; Για ντολμάδες; Για τουρσί; Μήπως θα πάει για εξαγωγή;

Το λάχανο είναι ένα πολύ εξελιγμένο λαχανικό. Έχουν φτιαχτεί ποικιλίες (υβρίδια) με αρκετά διαφορετικές ιδιότητες, που καλύπτουν τις ανάγκες διαφορετικών χρήσεων.

Ένας άλλος σημαντικός στόχος των υβριδιστών, εκτός από την τελική χρήση του, είναι οι κεφαλές να είναι πιο συμπαγείς, δηλαδή κάθε φύλλο να εφάπτεται στο προηγούμενο. Έτσι, τα λάχανα μπορούν να είναι μικρά, αλλά βαριά: Οι καταναλωτές προτιμούν μικρά σε μέγεθος λάχανα. Οι παραγωγοί θέλουν, όμως, να πουλάνε πολλά κιλά.

Πρέπει να τονίσουμε εδώ ότι οι συμπαγείς κεφαλές δεν συνεπάγονται σκληρά φύλλα: Τα φύλλα μπορεί να είναι μαλακά ή σκληρά, απλώς δεν υπάρχουν χώροι με αέρα ανάμεσά τους.

Αναλόγως με τον προορισμό τους, τα λάχανα διακρίνονται στις εξής κατηγορίες:

• λάχανα για την φρέσκια αγορά  (μαλακά) (λαϊκή, σουπερμάρκετ) και
• λάχανα για επεξεργασία (σκληρά) (τουρσί, ξινολάχανο κλπ)

Τα λάχανα για επεξεργασία έχουν πιο σκληρά φύλλα. Αυτό χρειάζεται για την επεξεργασία τους. Όταν γίνονται τουρσί ή ξινολάχανο, θέλουμε να κρατήσουν την υφή τους. Τα φύλλα από τα μαλακά λάχανα αποκτούν την υφή βρεγμένης εφημερίδας μετά την επεξεργασία.

Στην Βόρεια και Ανατολική Ευρώπη, η κύρια χρήση του λάχανου είναι για τουρσί και ξινολάχανο (sauerkraut). Γι αυτό, τα περισσότερα υβρίδια στην αγορά είναι υβρίδια για επεξεργασία.

Στην Ελλάδα, το λάχανο καταναλώνεται κυρίως είτε ως νωπή σαλάτα, είτε ως ντολμάδες. Γι αυτές τις χρήσεις χρειαζόμαστε λάχανα μαλακά τύπου φρέσκιας αγοράς. Αυτά έχουν μαλακά φύλλα και πιο εύγευστα από τα άλλα.

Τα λάχανα, επίσης, διακρίνονται σε αυτά που προορίζονται για αποθήκευση είτε στο χωράφι (είναι έτοιμα αλλά δεν τα μαζεύουμε), είτε στο ψυγείο και στα λάχανα που δεν προορίζονται για αποθήκευση.

Τα σκληρά λάχανα συνήθως αποθηκεύονται καλά. Οι παραγωγοί πολλές φορές φυτεύουν σκληρά λάχανα διότι “κρατάνε πολύ” και τα διοχετεύουν στην φρέσκια αγορά. Αυτό είναι λάθος: οι καταναλωτές δεν ικανοποιούνται από την ποιότητα και τα αγοράζουν διότι δεν βρίσκουν εναλλακτική λύση. Όμως, αγοράζουν λιγότερα λάχανα συνολικώς. Αντί για σκληρή σαλάτα λάχανο, επιλέγουν κάποια άλλη.

Κανονικώς, τα λάχανα για την φρέσκια αγορά πρέπει να πωλούνται λίγο ακριβότερα από τα άλλα, διότι είναι καλύτερης ποιότητας. Πολλές φορές συμβαίνει αυτό. Βλέπουμε στην λαϊκή, οι καταναλωτές που αγόρασαν νόστιμο λάχανο για φρέσκια αγορά, να ξαναγυρνούν στον ίδιο παραγωγό και αυτός να κρατάει πιο ψηλά τις τιμές του.

Μερικά λάχανα κατάλληλα για την φρέσκια αγορά που μου αρέσουν είναι:

Ντόπιο ή τ. Μακεδονίας

Ίσως το πιο εύγευστο λάχανο. Έχει, όμως, πρόβλημα ότι κρατά πολύ λίγο στο χωράφι πριν αρχίσει να σκάει. Ενδείκνυται μόνον για τις πρώιμες φυτεύσεις του Αυγούστου, άντε και των πρώτων ημερών του Σεπτεμβρίου.

Fresco F1

Πρώιμο παραγωγικό λάχανο 75 – 80 ημερών. Καλλιέργεια Φθινόπωρο και άνοιξη. Προτιμά τα δροσερά κλίματα. Θέλει έδαφος με καλή αποστράγγιση. Στρογγυλή, πράσινη, συνεκτική κεφαλή με λεία στιλπνά φύλλα. Ανθεκτικότητα στο φουζάριο.

Compass F1

Πολύ καλό υβρίδιο που θυμίζει το ντόπιο. Και αυτό κρατάει καλύτερα από το ντόπιο στο χωράφι. Είναι ανθεκτικό στο φουζάριο. Κατάλληλο για την λαϊκή.

Vestri F1

Υβρίδιο με γλυκά και μαλακά φύλλα. Κάνει εξαιρετική φρέσκια σαλάτα. Κρατάει καλά τόσο στο χωράφι όσο και στην συντήρηση, καλύτερα από τα προηγούμενα. Είναι και αυτό ανθεκτικό στο φουζάριο.

Tropicana F1

 Κατάλληλο για ανοιξιάτικες και καλοκαιρινές φυτεύσεις. Έτοιμο σε 60 -90 μέρες αναλόγως την φύτευση.
Τρυφερό. Εξαιρετικά γλυκιά γεύση.
Ανθεκτικό στο φουζάριο.

Υπάρχουν και άλλα καλά λάχανα για την φρέσκια αγορά. Προσοχή, όμως, στην αγορά προωθούνται βιομηχανικά λάχανα ως κατάλληλα για την φρέσκια αγορά. Αν θέλετε ποιοτικό προϊόν, πρέπει να ρωτάτε διπλά.

Η Ελληνική Αγορά θέλει λάχανα τύπου “φρέσκιας αγοράς”!

Εισαγωγή

Στις αρχές κάθε άνοιξης, οι παραγωγοί ετοιμάζονται για τις πρώιμες υπαίθριες φυτεύσεις πιπεριάς και μελιτζάνας. Όπως κάθε χρόνο, όλοι βιάζονται να φυτεύσουν για να έχουν παραγωγή νωρίς, μήπως πετύχουν καλύτερες τιμές. Όμως, πότε είναι η κατάλληλη στιγμή για την πρώιμη φύτευση;

Πολλές φορές, βλέπουμε τους παραγωγούς παρακολουθούν με αγωνία τα φυτά τους να μένουν στάσιμα ή να αργούν να μεγαλώσουν. Τι μπορεί να συμβαίνει;

Η μελιτζάνα και κυρίως η πιπεριά θα πρέπει να έχουν ζωηρή ανάπτυξη για να δώσουν μεγάλη και μακρόχρονη παραγωγή. Η δυνατότητά τους να διατηρήσουν την ζωηράδα τους και την παραγωγή τους κατά την διάρκεια μίας μακράς καλλιεργητικής περιόδου εξαρτάται πολύ από την γρήγορη εγκατάσταση στον αγρό.

Υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που καθορίζουν την γρήγορη εγκατάσταση όπως: έδαφος στην σωστή θερμοκρασία, ελεύθερο από ασθένειες και εχθρούς, καλό ριζικό σύστημα του σποροφύτου και στάδιο αναπτύξεώς του.

Έδαφος

Η ιδανική θερμοκρασία εδάφους για την φύτευση της πιπεριάς και της μελιτζάνας είναι 22-24 ^oC. Η ελάχιστη είναι για την πιπεριά 16 ^oC και για την μελιτζάνα18 ^oC. Αν το έδαφος είναι πιο κρύο, μη φυτεύσετε. Τα φυτά θα μείνουν κολλημένα για καιρό, θα αργήσουν να ξεκινήσουν και η καλλιέργεια δύσκολα θα είναι επιτυχημένη.

Υπάρχουν τρόποι για να βοηθήσουμε το χώμα να ζεσταθεί πιο γρήγορα:

Μπορούμε να δημιουργήσουμε υπερυψωμένα τραπέζια για να φυτεύσουμε στην κορυφή τους.

Η κάλυψη του εδάφους με διαφανές πλαστικό για λίγες μέρες πριν την φύτευση, βοηθά στην θέρμανση του εδάφους. Όμως, το διαφανές πλαστικό ευνοεί την ανάπτυξη ζιζανίων και γι’ αυτό απαιτείται προηγουμένως να έχει εφαρμοσθεί προφυτρωτικό ζιζανιοκτόνο. Το μαύρο πλαστικό, καταπολεμά τα ζιζάνια, αλλά ζεσταίνει σε μικρότερο βαθμό το έδαφος.

Πολλοί θεωρούν ότι τα χαμηλά τούνελ βοηθούν. Όμως, τα χαμηλά τούνελ δεν θερμαίνουν γρήγορα το χώμα και για αυτό πρέπει να συνδυάζονται με υπερυψωμένα τραπέζια και κάλυψη του εδάφους με πλαστικό. Επίσης, κάποιες νύχτες ξάστερες, κάτω από το τούνελ μπορεί να υπάρχει χαμηλότερη θερμοκρασία από ό,τι έξω.

Σπορόφυτα

Τα σπορόφυτα της πιπεριάς καλό είναι να βρίσκονται στο στάδιο που μόλις εμφανίζεται το πρώτο μπουμπούκι. Αν έχουν εμφανιστεί περισσότερα λουλούδια, θα πρέπει να απομακρυνθούν ώστε να μπορέσει να εγκατασταθεί το φυτό πριν αρχίσει να καρπίζει. Πολλοί παραγωγοί, έτσι κι αλλιώς, μπορεί να διαλέξουν να αφαιρέσουν τα δύο πρώτα άνθη για να έχουν καλύτερη και μακρύτερη σε διάρκεια παραγωγή.

Τα σπορόφυτα της μελιτζάνας πρέπει να είναι στο στάδιο των 5-8 φύλλων.

Όλα τα σπορόφυτα πρέπει να φυτεύονται ώστε η μπαλίτσα της τύρφης να καλύπτεται τελείως από το χώμα.

Επίσης, καλό είναι να σκληραγωγήσουμε τα σπορόφυτα πριν την φύτευση, εκθέτοντάς τα σε χαμηλότερε θερμοκρασίες για μια εβδομάδα. Αν έχετε αγοράσει έτοιμα σπορόφυτα, αφήστε τα στους δίσκους στην ύπαιθρο για λίγες μέρες. Καλό είναι μετά 2-3 μέρες και πριν την φύτευση, να ποτίσετε με λίγο πλήρες υδατοδιαλυτό λίπασμα.

Συμπέρασμα:

Εισαγωγή

Οι σύγχρονες διαιτητικές ανάγκες έχουν προωθήσει πολύ την κατανάλωση της σελινόριζας. Η σελινόριζα μπορεί να χρησιμοποιηθεί ωμή σε σαλάτες ή βραστή σαν πουρές ή βραστή σαλάτα. Το καλό με την σελινόριζα είναι ότι έχει ελάχιστες θερμίδες, 27 kcal / 100 g, καθώς και ελάχιστους υδατάνθρακες. Καταλαβαίνετε το πλεονέκτημα της ως πουρές στην θέση του πουρέ πατάτας.

Η Σελινόριζα

Η σελινόριζα χρειάζεται πολύ χρόνο για να μεγαλώσει. Κάπου 150 μέρες από την μεταφύτευση.

Καθώς είναι ευαίσθητη στο ζεστό και ξηρό καλοκαίρι, στην Ελλάδα καλλιεργείται σαν φθινοπωρινή καλλιέργεια. Σε δροσερά σημεία, θα μπορούσε να φυτευθεί την άνοιξη όταν ζεστάνει ο καιρός, χωρίς μεγάλο κίνδυνο να ξεβλαστώσει.

Καθώς είναι διετές φυτό, αν φυτευθεί στις αρχές του χρόνου, θα πάει για ξεβλάστωμα όταν ζεστάνει ο καιρός. Όταν φυτευθεί στην ύπαιθρο, αρκεί να εκτεθεί 10 μέρες σε θερμοκρασίες κάτω των 7 ^oC για να πάρει σήμα ότι πέρασε ο πρώτος χρόνος και να ετοιμασθεί για ανθοφορία (ξεβλάστωμα). Όλη η ενέργεια θα πάει στην ανθοφορία και όχι στον σχηματισμό ρίζας.

Έδαφος

Ένα σημείο που χρειάζεται προσοχή είναι το έδαφος και η υγρασία. Οι πρόγονοι τόσο της σελινόριζας, όσο και του σέλινου, μεγάλωναν σε ελώδη εδάφη. Γι αυτό, θέλουν εδάφη με πολύ οργανική ουσία και καλά ποτισμένα, αλλά και στραγγερά.

Η σελινόριζα ευνοείται από pH μεταξύ 6 και 7. Επίσης, δεν της αρέσει το πολύ ασβέστιο, πράγμα κακό για την Ελλάδα με τα πολλά ασβεστολιθικά εδάφη. Αν πάντως, μπορείτε να καλλιεργήσετε σέλινο, η καλλιέργεια της σελινόριζας θα είναι πιο εύκολη.

Αν προσθέσετε στο έδαφος αρκετή, καλά χωνεμένη, κοπριά ή/και φυτόχωμα, θα μπορέσετε να πιο εύκολα να πετύχετε τις ιδανικές συνθήκες. Επίσης, η εδαφοκάλυψη, είτε με εδαφοΰφασμα, είτε με άχυρο θα βοηθήσει πολύ, ειδικώς πριν ακόμα δροσίσει για τα καλά ο καιρός.

Το χωράφι, όπου θα την καλλιεργήσετε, καλό θα είναι να είναι ηλιόλουστο, αν και ανέχεται και λίγες ώρες με σκιά.

Καλλιέργεια

Την σελινόριζα, την φυτεύουμε σε αποστάσεις 35 x 35 έως 45 x 45 cm. Όσο πιο αραιά την φυτεύσετε, τόσο πιο μεγάλη θα γίνει (αν οι υπόλοιπες συνθήκες την ευνοήσουν).

Όπως, τονίσαμε παραπάνω, η σελινόριζα δεν πρέπει να μείνει από νερό.

Αν θέλουμε καλής ποιότητας παραγωγή, θα πρέπει να περάσουμε μερικές φορές το χωράφι και να αφαιρέσουμε μερικά από τα πιο κάτω φύλλα, που βγαίνουν λοξά. Προσοχή μη το παρακάνουμε! Δεν θα έχει αρκετό φύλλωμα για να φωτοσυνθέσει.

Μερικοί παραγωγοί βρίσκουν καλό να παραχώνουν λίγο την ρίζα, καθώς μεγαλώνει. Θεωρούν ότι έτσι γίνεται μεγαλύτερη και καλύτερη.

Λίπανση

Η σελινόριζα, όπως και το σέλινο, χρειάζονται αρκετή λίπανση.  Είναι φυτά ευαίσθητα στις ελλείψεις μαγνησίου και βορίου, αλλά και στην παρουσία υψηλών ποσοτήτων ασβεστίου. Έχει αποδειχθεί ότι η παραγωγή μπορεί από 5,5 τόνους το στρέμμα σε έδαφος με 15,8% ανθρακικό ασβέστιο, να ανέλθει στους 10,5 τόνους όταν το ανθρακικό ασβέστιο περιορίζεται στο 1,8%. Ιδανικώς, το ανθρακικό ασβέστιο πρέπει να είναι μέχρι 5%.

Πριν την φύτευση:

Αναλόγως με το έδαφος και τις οδηγίες του τεχνικού μας συμβούλου, ενσωματώνουμε στο στρέμμα τα ακόλουθα:

• 4 τόνους χωνεμένη αγελαδίσια κοπριά.
• 10-20 μονάδες Αζώτου, προτιμότερο ως θειική αμμωνία
• 13-15 μονάδες Φωσφόρου
• 20 μονάδες Καλίου, προτιμότερο ως χλωριούχο κάλιο (έχει αποδειχθεί ότι το χλώριο ευνοεί την απόδοση)
• 1,5-2 μονάδες Μαγνησίου

Στην διάρκεια της καλλιέργειας:

Κάνουμε δύο εφαρμογές με 10 μονάδες Αζώτου με την μορφή Νιτρικής Αμμωνίας.

Αν παρουσιασθεί τροφοπενία μαγνησίου, πολλές φορές αυτό οφείλεται στην μεγάλη περιεκτικότητα του εδάφους σε ασβέστιο ή σε μεγάλη καλιούχο λίπανση. Η λύση είναι προληπτικό ράντισμα με 1,2 kg θειικό μαγνήσιο στα 100 λίτρα.

Κάποιοι καλλιεργητές έχουν εξαιρετικά αποτελέσματα με ραντίσματα στην παραπάνω δοσολογία κάθε 15 μέρες.

Η σελινόριζα, όπως και το σέλινο, είναι πολύ ευαίσθητη στην έλλειψη βορίου. Τα συμπτώματα είναι: σκληρά και λίγα φύλλα, καθώς και πιο μικρές και καφετιές ρίζες. Όμως, τα συμπτώματα αυτά μπορεί να οφείλονται και σε άλλους παράγοντες.

Ο καλός καλλιεργητής θα εντάξει στην καλλιέργεια και διαφυλλική εφαρμογή/ές βόρακα, συμφώνως με τις οδηγίες του τεχνικού του συμβούλου.

Συλλογή

Αν και η σελινόριζα μπορεί να συλλεχθεί ακόμα μικρή, από περίπου τις 90 μέρες, δεν το συνιστώ. Και μικρότερη τιμή το κιλό θα πιάσει, αλλά και πολύ λιγότερη παραγωγή στο στρέμμα θα δώσει.

Όπως και με πολλά άλλα λαχανικά, η γεύση της σελινόριζας βελτιώνεται αρκετά αν την πιάσουν στο χωράφι 1-2 μικροί παγετοί. Τότε μετατρέπει το άμυλο σε σάκχαρα και αποκτά πολύ πιο γλυκιά γεύση. Έτσι, αν την έχουμε φυτεύσει Σεπτέμβριο, τον Ιανουάριο θα μπορούσαμε να περιμένουμε, αναλόγως με την περιοχή μας, τους πρώτους παγετούς για να την μαζέψουμε.

Όταν την μαζέψουμε από το χωράφι, η σελινόριζα έχει μάλλον θλιβερή εμφάνιση. Κόβουμε τα φύλλα, αφήνοντας 3-4 εκατοστά από τα βλαστάρια. (Τα φύλλα, ειδικώς τα νεότερα, μπορούμε να τα διαθέσουμε σαν σέλινο). Κόβουμε και τις ρίζες. Μετά με πίεση από το λάστιχο, καθαρίζουμε την σελινόριζα από τις λάσπες. Την αφήνουμε να στεγνώσει και μετά την συσκευάζουμε.

Συντήρηση

Η σελινόριζα διατηρείται αρκετά στην ψύξη, στους 1 έως 4 ^oC με πολλή υγρασία (>95%). Σε καλές συνθήκες, μπορεί να διατηρηθεί μερικούς μήνες.

Ασθένειες και Εχθροί

Η σημαντικότερη ασθένεια της σελινόριζας είναι η σεπτόρια. Η σεπτόρια εμφανίζεται ως κύκλοι στα φύλλα που ξεραίνονται και γίνονται λεπτοί σαν χαρτί. Η αρρώστια ευνοείται από πολύ υγρασία και θερμοκρασίες άνω των 21 ^oC. Δεν προχωρά όταν οι θερμοκρασίες παραμένουν κάτω των 13 ^oC.

Απαιτεί ραντίσματα κάθε 14 μέρες ή πυκνότερα, αν βρέχει και το φύλλωμα μένει υγρό. Βασισθείτε σε χαλκούχα προστατευτικά ραντίσματα, ενώ όταν είναι μεγάλη η πίεση της αρρώστιας χρησιμοποιείστε εναλλάξ με αυτά, ένα σκεύασμα αζοξιστροβίνης (azoxystrobin) που είναι το μόνο εγκεκριμένο φάρμακο. (Τελευταίος ψεκασμός 14 ημέρες προ της συλλογής.)

Η πρόληψη είναι ίσως η καλύτερη αντιμετώπιση της σεπτόριας. Γι αυτό:

1. Αγοράζετε σπορόφυτα από καλό φυτώριο που εγγυάται τα φυτά να είναι ελεύθερα από σεπτόρια.
2. Φροντίστε να υπάρχει αρκετή απόσταση ανάμεσα στα φυτά και να μη πνίγονται από τα ζιζάνια, ώστε να αερίζονται καλά.
3. Αποφεύγετε το πότισμα με τεχνητή βροχή.
4. Ενσωματώστε αμέσως τα υπολείμματα της καλλιέργειας και μη τα αφήνετε να σαπίζουν στην επιφάνεια.
5. Εφαρμόστε τουλάχιστον 3ετή αμειψισπορά χωρίς σέλινο ή μαϊντανό.

Τα παραπάνω προληπτικά μέτρα, καθώς και οι ψεκασμοί με χαλκούχα, βοηθούν και στην πρόληψη των άλλων δύο, λιγότερο σημαντικών, εχθρών του σέλινου: της κερκόσπορας και της ψευδομονάδας.

Εργασία:

Η εργασία που απαιτείται για την σελινόριζα είναι ανάλογη με αυτήν που απαιτείται για τα λάχανα συν την εργασία για το ξεφύλλισμα και το παράχωμα, αν κάνουμε. Το καθάρισμα και η συσκευασία μετά την συλλογή, απαιτούν και αυτά επί πλέον εργασία.

Σύνοψη:

Η Tuta absoluta είναι ένα έντομο καταστροφικό για την καλλιέργεια της τομάτας για δύο, κυρίως, λόγους: Παρουσιάζει αντοχή σε πολλά εντομοκτόνα, αλλά και ως νέο έντομο στην περιοχή μας έχει ελάχιστους φυσικούς εχθρούς.

Η αντιμετώπιση της Tuta απαιτεί σχεδιασμό που ξεκινά πριν την καλλιέργεια: Προληπτικά μέτρα, μέτρα παρακολουθήσεως και μειώσεως του πληθυσμού και, μόνον όταν τα προηγούμενα δεν παρέχουν καλό έλεγχο, κατασταλτικά μέτρα.

Η Tuta αποτελεί μικρότερο πρόβλημα στις βιολογικές καλλιέργειες καθώς και στις υπαίθριες όπου δεν χρησιμοποιούνται εντομοκτόνα ευρέως φάσματος. Αντιθέτως, στα θερμοκήπια και τις εντατικές ‘βιομηχανικού’ τύπου καλλιέργειες μπορεί να είναι καταστροφική.

Γνωρίστε τον Εχθρό:

Είναι σημαντικό ο παραγωγός να γνωρίζει την Tuta, τον βιολογικό της κύκλο, τα σημάδια προσβολής για να μπορέσει να την αντιμετωπίσει.

Η Tuta είναι ένας μικρός σκώρος, κάπου 6 χιλιοστά, που διακρίνεται εύκολα με το γυμνό μάτι. Όμως, δραστηριοποιείται το σούρουπο και την ανατολή και, γι αυτό, διαφεύγει της προσοχής.

Την καταστροφή την κάνει η προνύμφη της (η κάμπια της) και όχι η πεταλούδα.

Ο βιολογικός κύκλος είναι πολύ σύντομος, μόλις 24 μέρες στους 27 ^oC ή 40 μέρες στους 20 ^oC. Από το αβγό, βγαίνει η κάμπια σε περίπου 4 μέρες. Τις επόμενες δύο εβδομάδες, η κάμπια θα ανοίγει στοές στα φύλλα (73%) και πολύ πιο λίγο στους καρπούς (1%).

Μετά, η κάμπια μεταμορφώνεται σε χρυσαλίδα και σε δέκα μέρες η χρυσαλίδα γίνεται ενήλικο έντομο. Να σημειώσουμε ότι συχνά η χρυσαλίδα σχηματίζεται μέσα στο έδαφος. Το θηλυκό, στην δεκαήμερη ζωή του, ζευγαρώνει αρκετές φορές και γεννά κάπου 260 αβγά.

Πώς ξεχωρίζουμε την Tuta από την Λιριόμυζα;

 

Η Tuta μοιάζει αρκετά με την Λιριόμυζα. Όμως, μπορούμε να τις διαχωρίσουμε τόσο από την μορφολογία της προνύμφης, όσο και από την εμφάνιση της προσβολής.

 

 

 

 

Η κάμπια της Tuta είναι κανονική κάμπια με κεφάλι και πόδια και έχει μια μαύρη περιοχή πίσω από το κεφάλι. Η προνύμφη της Λιριόμυζας είναι χωρίς κεφάλι και πόδια, μοιάζοντας με προνύμφη μύγας.

 

 

Οι στοές που ανοίγουν στα φύλλα μπορεί να μοιάζουν, αλλά, ενώ της Λιριόμυζας παραμένουν στρογγυλής διατομής (σχήμα τούνελ), της Tuta γίνονται πλατιές και μοιάζουν με κηλίδες. Οι απεκκρίσεις της Tuta είναι διασκορπισμένες σε όλη την στοά, ενώ της Λιριόμιζας σχηματίζουν ένα λεπτό κορδόνι καθ’ όλο το μήκος της στοάς.

Αντιμετώπιση

        I.            Προληπτικά Μέτρα

Υπαίθριες και θερμοκήπιο:

• Καταστροφή όλων των ζιζανίων γύρω από τον αγρό και, ιδιαιτέρως, αυτών τα οποία προσβάλλει η Tuta, όπως στύφνος (Solanum nigrum), στραμώνιο ή βρομόχορτο (Datura stramonium), αγριοντοματιά (Solanum elegnifolium), Nicotiana glauca και φυτά-εθελοντές από όλα τα καλλιεργούμενα σολανώδη (τομάτα, πιπεριά, μελιτζάνα) και τον καπνό.
• Η χρήση μαύρης εδαφοκαλύψεως βοηθά σε πολλά, αλλά και στην μείωση των ατόμων Tuta από το έδαφος.
• Καλό είναι η καλλιέργεια της τομάτας να περιβάλλεται από καλλιέργειες που δεν προσβάλλει η Tuta, όπως μαρούλια, λάχανα, σιτηρά, κλπ.
• Μία εβδομάδα πριν το φύτεμα, εγκατάσταση παγίδων για τον έλεγχο των πληθυσμών της Tuta, 4-5 παγίδες ανά στρέμμα. Οι παγίδες πρέπει να παραμένουν ενεργές καθ’ όλη την διάρκεια της καλλιέργειας.
• Το πιο σημαντικό: προμηθευόμαστε φυτά από σοβαρές φυτωριακές μονάδες που εγγυώνται σπορόφυτα χωρίς προσβολή από Tuta.

Θερμοκήπια:

• Στα θερμοκήπια, φροντίζουμε να κλείσουμε όλες τις τρύπες και να εγκαταστήσουμε δίκτυα για τα έντομα.
• Αν μπορούμε, κρατάμε κλειστό το θερμοκήπιο 4-6 εβδομάδες, χωρίς ζιζάνια, ώστε να ανέβει η θερμοκρασία και να πεθάνουν οι τούτες.
• Μία εβδομάδα πριν την φύτευση, σκονίζουμε καλά το θερμοκήπιο, χώμα και σκελετό, με θειάφι (αυτό βοηθά και στην καταπολέμηση του τετράνυχου) (στα πλαστικά θερμοκήπια υπάρχει κίνδυνος να μειωθεί η ζωή του πλαστικού )

      II.            Μέτρα Παρακολουθήσεως και Ελέγχου

Μέτρα Παρακολουθήσεως:

• Ελέγχουμε τακτικώς τις παγίδες. Μόλις εντοπίσουμε περισσότερα άτομα Tuta, εφαρμόζουμε τα μέτρα προλήψεως (πιο κάτω).

Καλλιεργητικές τεχνικές:

• Όσο η προσβολή είναι σε χαμηλό επίπεδο και ειδικώς στην αρχή της καλλιεργείας, πρέπει πολύ συχνά να περνά κάποιος με μία μαύρη σακούλα όπου να βάζει τα προσβεβλημένα φύλλα και καρπούς. Στην συνέχεια, η σακούλα ερμητικώς κλειστή να τοποθετείται στον ήλιο επί μία εβδομάδα, ώστε να σκοτωθούν όσα άτομα ή προνύμφες είναι μέσα.
• Συστηματική καταστροφή των ζιζανίων μέσα και γύρω από την καλλιέργεια συνεχώς.

Μέτρα Ελέγχου του Πληθυσμού:

• Τακτικά εβδομαδιαία σκονίσματα με θειάφι, ακόμα και χωρίς προσβολή.
• Μόλις εμφανιστούν περισσότερα άτομα Tuta στις παγίδες ξεκινάμε εβδομαδιαία ραντίσματα με Βάκιλο και Azadirachtin (λάδι Neem).

    III.            Κατασταλτικά μέτρα

Αν, για κάποιο λόγο, μας ξεφύγει η προσβολή, θα χρειασθεί να ραντίσουμε με εντομοκτόνα για να την ελέγξουμε.

Στην επιλογή του εντομοκτόνου, πρέπει να πάρουμε υπ’ όψιν τους φυσικούς εχθρούς της Tuta, που κυρίως ανήκουν στην οικογένεια ημιπτέρων Miriidae. Οι κυριότεροι εχθροί είναι ημίπτερα των ειδών Nesidiocoris και Macrolophus.

Πάντα μπορούμε να ενισχύσουμε τον φυσικό πληθυσμό εγκαθιστώντας τεχνητούς πληθυσμούς σε περισσότερες εφαρμογές, συνολικώς περίπου 2.000 άτομα ανά στρέμμα.

Μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε τα ακόλουθα εντομοκτόνα, τα οποία έχουν άδεια για τομάτα και έχουν μικρή επίπτωση στα ωφέλιμα Miriidae:

• Spinosad (LASER 480 SC): 2 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10 ημερών.
• Indoxacarb (STEWARD 30 WG ή BOLERO 30 WG): Μέχρι 3 εφαρμογές ανά καλλιέργεια σε απόσταση 10-14 ημερών

Μετά το ράντισμα, επιθεωρούμε την καλλιέργεια για σημάδια αποτελεσματικότητος των εντομοκτόνων (νεκρές Tuta και καθαρό νέο φύλλωμα).

Μόλις ελεγχθεί η προσβολή, επανερχόμαστε στα προληπτικά εβδομαδιαία ραντίσματα με βάκιλο και αζαντιραχτίνη και, εφ’ όσον οι συνθήκες επιτρέπουν, θειαφίσματα.

Υπάρχουν πολλών μορφών παγίδες για την Touta. Οι καλύτερες συνδυάζονται με φερομόνες, που είναι σεξουαλικές ορμόνες της Touta, οι οποίες προσελκύουν τα αρσενικά κάνοντάς τα να νομίζουν ότι στην παγίδα βρίσκονται θηλυκά έτοιμα για ζευγάρωμα.

Στην αρχή της καλλιεργητικής περιόδου, όταν ο πληθυσμός της Touta είναι σε χαμηλά επίπεδα, οι παγίδες συλλαμβάνοντας τα αρσενικά, καθυστερούν πολύ την αύξηση του πληθυσμού και άρα τις ζημιές στην φυτεία.

Πολλοί παραγωγοί παραβλέπουν αυτό και εγκαθιστούν τις παγίδες όταν έχει εκδηλωθεί η προσβολή. Τότε, όμως, οι παγίδες είναι λιγότερο αποτελεσματικές. Βεβαίως, στα κλειστά θερμοκήπια, καθώς μία παγίδα μπορεί να πιάνει 300 άτομα την ημέρα, μπορεί να είναι αρκετά αποτελεσματικές, αρκεί να υπάρχουν 5 και πάνω παγίδες στο στρέμμα.

Οι καλύτερες παγίδες αποτελούνται από μικρές λεκάνες, όπου τοποθετείται μίγμα νερού και απορρυπαντικού ή ελαίου για να πνίγονται οι τούτες. Στο κέντρο των παγίδων εξέχει μία πλαστική προεξοχή, στην οποία τοποθετείται η φερομόνη.

Παγίδες με φως και φερομόνη

Ο πιο εξελιγμένος τύπος παγίδας (τύπου Ferolite) έχει στο κέντρο της λεκάνης ένα μικρό φως που εκπέμπει στο σωστό μήκος κύματος για να προσελκύει τις τούτες το βράδυ, όταν είναι δραστήριες. Εννοείται ότι και εδώ υπάρχουν δύο μικρά δοχεία για να τοποθετείται η φερομόνη. Η παγίδα Ferolite είναι η μόνη που συλλαμβάνει και θηλυκά έντομα ελέγχοντας ακόμα πιο αποτελεσματικά την προσβολή.

Σημαντικό: ανανεώνουμε την φερομόνη κάθε 6 εβδομάδες!

Πώς τις χρησιμοποιούμε

Αν θέλουμε μόνον να παρακολουθούμε τον πληθυσμό της Tuta, τότε φθάνουν 2 παγίδες το στρέμμα. Αν θέλουμε, με την  παγίδευση, να καθυστερήσουμε ή να ελέγξουμε την προσβολή, τότε χρειάζονται 4 ή 5 παγίδες και πάνω στο στρέμμα.

Οι μελέτες έχουν δείξει ότι οι παγίδες που τοποθετούνται στο έδαφος πιάνουν πιο πολλά έντομα από αυτές που τοποθετούνται σε ύψος 0,5 ή 1 μέτρου. Επίσης, οι παγίδες που βρίσκονται στο κέντρο ή στην νότια πλευρά της καλλιέργειας πιάνουν πιο πολλά έντομα.

Δεν πρέπει να ξεχνάμε να γεμίζουμε την λεκάνη της παγίδας με μίγμα νερού και απορρυπαντικού ή ελαίου, ώστε να πνίγονται τα έντομα που πέφτουν μέσα.  Σημαντικό είναι να ανανεώνουμε την φερομόνη κάθε 6 εβδομάδες.

Στην Βραζιλία, το όριο για ράντισμα με εντομοκτόνα τοποθετείται στο όταν συλλαμβάνονται περίπου 45 άτομα Tuta την ημέρα σε κάθε παγίδα, ενώ στην Χιλή το όριο έχει τοποθετηθεί στα 100 άτομα την ημέρα σε κάθε παγίδα.